تورک شاعیرلری تانییاخ

[duzlu oğlan]

بو تاپیک تورک شاعیرلری تانیتدیرماق اوچون آچیلیب

بوردا تورکی شعر یازان شاعیرلرین زندگی نامه لرین و اثرلرینی یازاجاییق

:285::20::274:

[gelecek bizimdir]

معاصر آذربایجان ادبیاتینین گورکملی شاعیری بولود قاراچورلو سهند 1305

اینجی ایلده مراغه شهرینده بیر ایشچی عایله سینده دوغولموشدور.

شاعیریمیز سهند اولکه میزده اوز وئرمیش بویوک تاریخی حادیثه لرین شاهیدی

و میللی حرکاتین ایشتراکچی سی اولموشدور.

بولود قاراچورلو سهند رضا خان استبدادی نین ان قورخونج ایللرینده دوغولوب

, بویا باشا چاتدی. او درس اوخوماق اوچون گئتدیگی مدرسه ده اوز آنا دیللینده

اوخویوب – یازماق و حتی دانیشماغا حقلی اولماسا بئله, یارادیجیلیغا

باشلادیغی گوندن شعر و منظومه سی نین اساس حیصه سینی آنا دیلینده یازماغا

باشلادی و عومرونون سونونا قدر ده بو دوزولمز شرایطه باخمایاراق اوز

وارلیغی, دیلی, تاریخی, مدنیتی یولوندا یورولمادان و یئنیلمه دن جار چکیب قلم

چالدی. آذربایجان ملی حکومت چاغلاری سهند یاخشی نفس چکیردی بو

دوورده او بعضی ادبی ییغینجاقلاردا ایشتیراک ائتمک له ادبیات لا داها آرتیق

تانیش اولموش و شاعیرلر مجلیسینده دویغولو شعرلر اوخویاردی, شاعرین

ایلک شعر نمونه لری 1945 ده تبریز ده بوراخیلان شاعیرلر مجلیسی

انتولوژیسینده بوراخیلدی.


بو شعر لرده سسله نن :

تاریخلر بویونجا ای بویوک وطن

یاغیا, دوشمنه اییلمه دن سن

بو گون طبیعت دن ایلهام آلدیم من

کئچدی سحر وقتی بو سوز اوره ک دن

اینسانا روح وئره ن دیلینه آلقیش

او ایللرده , گونئی آذربایجاندا قورولان ملی دموکراتیک ایستکلرینی عمله

کئچیرمگه موفق اولدو, بیر ایلدن اوزون چکمه ین بو حکومت رضا خان

ایستیبدادینین قوربانی اولدو, لاکین قانا بویانمیش آذربایجاندا کوزه رن اوجاق

سونمه دی, شاعیر چوخلو آذربایجان یازیچی لاری کیمی شاه ایستیبداد

رژیمینین طرفینده ن حبسه آلینیب, سونرا سورگون ائدیلدی. شاعیریمیز چوخلو

شکنجه لره معروض قالدی آمما آنا دیلینه, آنا یوردونا و دوغما ائللرینه وفالی

قالاراق, ائللر ایچینده محبت , سئوگی, ایگیدلیک و انسانیت دن نغمه لر قوشوب

دستانلار یاراتدی. سهند1951 ایللرینده دوستاقدا ایکی بویوک منظومه, بیریس

« آراز» و او بیریسی « خاطیره» نی یازدی. بو منظومه لرده بویوک بیر

خلقین باشینا گلن تاریخی فاجیعه لرده ن سوز اچیر.


شاعیر آراز منظومه سینی بو سوز ایله باشلیر :

من آراز آدیلان

چوخ زاماندیر تانیشام

ان کیچیک یاشلاریمدان

اونو روانلامیشام

قوجا بابام نه واخت کن

بوغازیم آغرییاردی

آراز کئچمیشه م دئیه

بوغازیمی سیخاردی

سوروشاردیم : آی بابا

آراز نه دیر کئچمیسه ن ؟

سویوندان ایچمیسه ن؟

سئوالیمدان بابامین

یاشالاردی گوزلری

اوزونون چیینلرینده

گیزله نردی کدری

اوزومه مایوس, مایوس

باخیب دئمزدی بیر سوز

گورردیم آنجاق اولوب

اونون توکلری بیز- بیز

سونرادا قارداشیمین

آدین قویدولار آراز,

لاکین, اوندا دا منه

آیدینلاشمادی بو راز

آمما اراز بئشیکده

یاتیب ییرغانان زامان

بو سوزلری دینلردیم

آنامین لایلاسیندان:

آرازی آییردلار,

قوم ایلن دویوردولار,

من سندن آیریلمازدیم,

ضولم نن آییردیلار.

شاعر سهند « خاطره» منظومه سینده ایسه ظلم ادونا یانمیش یوردو بئله تصویر ائدیر :

گزیرم چوللری کورا یوللاری,

کولک پیچیلدادیر قورو کوللاری

قاریشما چیخیر بیر سورو داوار

بوتونسورو گوله میر, کئچی-قویونلار

بیر – بیرینه کئچمیش قابیرغالاری

دوز تک یالاییر بوش قاب لاری

اون ایکی یاشیندا کیچیک بیر چوبان

چیگنینده آسیلی بوش داغارجیقدان

ساکیت دایانمیشدیر, نه سمیر نه سس

گاهدان بیر چکیردی دریندن نفس

اوزونده غصه دن گیزلی بیر ایز وار

اینتیظار گوزلری یولدا قالمیشدیر

بیلمم توتگینی هارایا سالمیشدیر

گورونور چوخداندیر نغمه چالماییر

داغلارا, داشلارا هرای سالماییر

اونون دا روحونو اولدورمیش ستم

اونون دا قلب ائوین ظلم الی ییخمیش

بوتون نغمه لری یادیندان چیخمیش

سهند تهراندا سورگون اولان زامان لاردا دا ادبی ییغینجاقلاردا گئنیش شکیلده

ایشتیراک ائتمک له بیر چوخ شاعیر و یازیچی لاریلان داها آرتیق یاخیندان

تانیش اولور. سهندین تانیش اولدوغو کیمسه لردن کی قاباقجادا اونلا آز – چوخ

تانیش ایدی اوستاد محمد علی فرزانه ایدی, سهندین اوستاد فرزانه ایله تانیش

اولماسی سهندین یاشاییشیندا بیر دونوک نقطه حسابا گله بیلر, نییه کی اوستادین

تاپشیریقلاری و گوستریشلری نتیجه سینده سهند « سازیمیمن سوزو» کیمی شاه

اثری یاراتدی.

بو بیرینجی درجه لی شاعیر هله ایراندا تورکلرین آنا کیتابی ساییلان « ده ده

قورقود» چاپ اولمامیشدان اونجه, اونون بیر سیرا بویلارین نظمه چکمیش و

دئمک منظوم «ده ده قورقود» یارادا بیلمیشدی.

سهندین بو شاه اثرله ماراقلانماسی و تانیشلیغی بو مسئله نی ثبوتا یئتیریرکی

شاعیر کولتورونه و مدنیتینه آرتیق اوستونلوک وئریردی و بونا اساس دا

شاعیرین اثری خلق طرفیندن ماراقلانیب و نئچه دفعه لرله چاپ اولوندو.

سهند بیر آزادلیق سئون شاعیر ایدیکی اینسانچیلیق, قارداشلیق و میللتچیلیک

شعرلرینده اوز یئرین توتا بیلمیشدی. او شعرینین بیرینده بئله دئییر : اییه ر من

تورک لردن دفاع ائدیرم سه بو او دئمک دئییل کی اونلاری اوستون بیر عرق

(نژاد) بیلیرم بلکه اونلارین اینسانی حقوقلارینی طلب ائدیرم. سهند ائله او

شعرینده بونا گوراکی آذربایجان میللتینه ظلوم اولونیر , اعتراضینی بئله دئییر :

من دئمیرم, اوستون نژاد دانام من,

دئمیرم, ائللریم ائللردن باشدیر,

منیم مسلکیمده, منیم یولومدا

میللت لر هامیسی دوست دور, قارداشدیر

چاپماق ایسته میرم من هئچ میللتین

نه دیلین, نه یئرین نه ده امگین

تحقیر ائتمه ییرم هده له مییرم

کئچمیشین, ایندیسین یا گله جگین

من آییرماییرام, آیری سالماییرام

قارداشی – قارداشدان, آروادی- اردن

آنانی- بالادان, اتی- دیرناقدان

اورکدن, قانادی- پردی

پوزماق ایسته میرم بیرلیکلری

اینسانلیق بیرلیگی ایده آلیم دیر

قارداشلیق, یولداشلیق, ابدی باریش

دونیادا ان بویوک ارزولاریمدیر

آنجاق بیر سوزوم وار: من ده اینسانام

دیلیم وار-خلقیم وار, یوردوم-یووام وار

یئردن چیخمامیشام گوبه لک کیمی

آدامام, حقیم وار, ائلیم – اوبام وار

قول یارانمامیشام یاراناندا من

هئچ کسه اولمارام, نه قول نه اسیر

قورتولوش عصریدیر اینسانا بو عصر
اسیر اولانلاردا بوخوون کسیر.

سهند 1346 اینجی ایلده شاعیر شهریارا مکتوبلار یازدی. بو مکتوب دا شاعیر

ائلین دردلرینی سویله مکدن سونرا شهریاردان ایسته ییر بو یارالارا مرهم

قویسون. سهند مکتوبونون بیر چوخ یئرینده اوستاد شهریارا چوخ ناراحات

حالدا یاناشیر . سهندین فیکرینجه « هر بیر هنر صاحیبی ائلینه گووه نیب ائلینه

آرخالانماسا, ائلین گوزوندن دوشوب کنارا قویولاجاقدیر».

سهندین شهریارا یازدیقی مکتوبوندان :

ئوزگه چیراغینا یاغ اولماق بسدیر

دوغما ائللریمیز قارانلیقدادیر

یانیب یاندیرمایاق یادین اوجاغین

ائویمیز سویوقدیر, قیشدیر, شاختادیر

شهریاری اوزگه لره چیراغ اولملق یئرینه اوز ائلی نین دردلرینی سویله مگه

چاغیریر, کی بو مکتوب آیری بیر مجالدا اراشدیرماق گره کدیر.

او مکتوب شهریاردا بیر شعله نین آلوولانماسینا سبب اولور و شهریارین شاه

اثرلریندن اولان « سهندیه» شاعیر سهند خطاب یارانیر.

اوستاد شهریار حقلی اولاراق ن سهندیه» ده شاعیر سهند حاققیندا یازیر:

اودا شعرین, ادبین شاه داغی دیر, شانلی سهندی

اودا سن تک آتار اولدوزلارا شعر ایله, کمندی

اودا سیمرغ دان الماقدادی فندی

شعر یازاندا قلمیندن باخا سان دور سپه لندی

سانکی اولدوزلار الندی

سوز دئینده گوروسن قاتدی گولو, پسته نی, قندی

یاشاسین شاعیر افندی

او نه شاعیر کی داغین وصفینه مصداق اونو گوردوم

من سنین تک اوجالیق مشقینه مشتاق اونو گوردوم,

عشقه, عشق اهلینه مشتاق اونو گوردوم.

یوخاریداکی مصراعلاردا گورینیرکی, استاد شهریار سهندی قاف داغیندا

یاشایان سیمرغا تشبیه ائدیب و اونون هنرین, شعرین و یارادیجیلیغینی ده

یرلندیریر.
دوز دور شاه رژیمی بوتون وار گوجو ایله باجارا بیلمه دی سهندین قوللارین

زنجیرله ییب اسیر ائتسین, دوستاقلارا, سورگونلره محکوم ائتمک له, حقیقت

سویله ین دیلینی باغلایا.

شاعیر بو قورتولوش عصرینده اعتراض سسینی شاه رژیمینه قارشی بئله

اوجالدیر:

طالعیمه سن باخ, دوشونجه لریم یاساق,

دویغولاریم یاساق

کئچمیشیمدن سوز آچماغیم یاساق

گله جگیمدن دانیشماغیم یاساق

آتا بابامین آدین چکمه ییم یاساق

بیلیر سن؟

آنادان دوغولاندان بئله

اوزوم بیلمیه, بیلمیه

دیل آچیب دانیشدیغیم- دیلده

دانیشماغیم یاساق ایمیش, یاساق.

سهند ائل دردینی سویله مگی شاعیرلرین وظیفه سی (گووره وی) بیلیر و بیر

یئرده بئله سویله ییر :

دیلیمی دالیمدان چیخارتسالاردا

قوی قارداش دردیمی دئییم باری بیل

گونئی دن قوزئیه, شرق دن غربه

هانسی خلقی گوردون بیزیم تک ذلیل؟

سهند اوز خلقینی قطعی بیر مبارزه یه چاغیریر و بئله اینام بسله ییر:

کیم دئییر اولومدور جانیندان کئچمک؟

بو اولومدن دوغور باشقا بیر حیات

اینسان اوز جانیندان کئچمه سه دئمک

ابدی حیاتا چاتارمی؟ هیهات

شاعیر حقی- حقیقتی اینسان سیز کور بیلیر . بو باخیش شاعیرین اینسانا

اعتقادیندان و احترامیندان سو ایچیر:

حقین حقیقتین باغچاسی هر واقت

اینسانلا گولور, اینسانلا سولور

ان بویوک حقیقت اینساندیر آنجاق

اینسانسیز حقیقت اولسا کور اولور.

شاعیر اوزو اوچون بیر گوزه ل عالم یارادیب, اونون دونیاسیندا آزادلیق وار,

سئوگی و محبت وار, اینسانلار شان حیات سورور.

من گوردوگوم دونیادا

هر شئی آشکار آیدیندیر

گونش واردیر, ایشیق وار

اینسانلار محکوم دئییل

چیچک آچیر بار وئریر,

حیاتیندان ذوق آلیر

اینسانلیق وار, دوستلوق وار

سئوگی وار, محبت وار

من گوردویوم دونیادا

شاعیر سازیمین سوزو اثرینده بیر متفکر کیمی حیاتین درینلیکلرینه جوماراق

خلقی اوزونو تانیماغا , سوندورولموش ملی شعوری اویاتماغا قارانلیقلاردا

مشعل آختاران لارا آزادلیق و مبارزه یوللارینی گنج لره نشان وئرمگه

چالیشیر.
بعضا" اونا ائله گلیرکی هر شئی حیات, طبیعت حتا اینسانلار بئله درین یوخویا

دالمیش دونیانین خیرینی- شرینی آتمیشلار.

گئجه نین بوینوندا وقارلی داغلار,

سانکی ابدی بیر یوخویا باتمیش

دره لر, تپه لر, مئشه لر, باغلار

دونیانین خیرینی-شرینی آتمیش

باشقا بیر یئرده دئییر :

اینسان حققینی ایتیره ن گوندن,

باشی داشدان-داشا دگیر هر زامان

سعادت جیرانی قاچیر اونوندن

سیلدیریم یوللاردا قالیر سرگردان

آزیب اوزلوگوندن ایتگین دوشنده ن,

قورد کیمی, اوزونون قانینی ایچیر

چالایلار, تیکانلار آیاغین بیچیر.

شاعیر یولونو ایتیرمیش, چاشمیش, مقداراتینی یابانجیلارا تاپشیریب, حقینه گوز

یومموش خلقه, بابالارینین مردانه لیک لرینی اوزلرینه چکه ره ک دئییر:

ازل گوندن قهرمانلیق,

مردانه لیک, قوچاقلیق

آد سانیلان یاناشیدیر

دوغروداندا هر اینسانلیق

فخری اولان سجیه لر,

بو ائللرین-اوبالارین

ائکیز تای بیر قارداشیدیر

و داها سونرا بئله دئییر :

هر دردین داواسین آختارماق گره ک

نه چیخار ییخیلیب, زاریلداماقدان؟

تلاشسیز قوللارین قوتیاولماز

یول گئتمسه چاتماز مقصده اینسان

سحری آختاران گئجه دن قورخماز

آلیرام الیمه تلاش عصاسین

اگر گویدن یئره قطران یاغسادا

اوزوب کئچمه لییم ظلمت دریاسین

گورولدویو کیمی شاعیر اوز هدفینه چاتماق اوچون, هر بیر چتینلیگه دوزوب

حتا جانیندان کئچمه گی ده لازیم بیلیر.

سهند ین ذهنینده اینسانلار هر زامان بیر بیر ایله قارداشدیر:

من اینسانلاری بیر, بیرینین

قارداشی دیر, سیرداشی دیر دئیه

بیر گون , ایکی گون یوخ

عومور بویو هارای چکیب

قلم چالیب, بوغاز یئرتیب

شعر یازیب یاراتمیشام

حیاتیمین کیتابچاسین

واراقلا باخ

گورکی آنجاق

هئچ دردیمی, هئچ آغریمی

محکوم اینسان دردلریندن

آییریبان بولمه میشم

من اوزومو, اوز ائلیمی

یاخین, اوزاق اینسانلیقدان

هئچ ده ارتیق سئومه میشم

من یاغلیمی, یاوانیمی

هر یئردنسه, هر ائل دنسه

اولور اولسون, هر گون هر آن

آج یالاواج اینسان ایلن

بولمک لیگه حاضیر اولوب

بو سوزومده صادیق دوروب

تا وارلیقا دایانمیشام

لاکن هله, یازیق دونیا

«ملت چی لیک» خولیاسینا

عنادینا دوام ائدیر

«اومانیزمی» سایان کیمدی؟

اینسانلیقا باخان کیمدی؟

حیاتی و یاشایشی تکجه اوزو اوچون آختارمیر شاعیر :

من تک ئوزوم دگیلم,

خلقیمین, ائللریمین

نبضی من ایلن وورور.

هر قلبیم چیرپینارکن,

کوکسومده بیر اوره ک یوخ,

میلیون اوره ک چیرپینیر,

من او گپنه گم کی,

دونیادا حیات آدلی

شعله یه وورولموشام

یانسامدا باکیم یوخدور

ازلدن بو سودادا

یانماغا دوغولموشام

آذربایجان و فارس شعرینین هر ساحه سینده شعر یازان و حتا شاه اثرلر

یارادان شاعر لر چوخ اولموشدور. آنجاق خلقه میللی شعورو آشیلایان,

کئچمیشینی و گله جگینی بو قدر گوزه ل آنلادان شاعیر یوخ, درجه ده آز

اولموشدور.
اوزللیکله گونئی آذربایجان دا پهلویلر دوورونده حاکم اولان بوغونتولو هاوادا

فارس شئونیزمی نین مطلق حاکیمیتی دورونده.

سهند بیر شاعیر اولاراق, وطنینی آزاد, خلقینی خوشبخت گورمک ایسته

ییردی.
سون دا سوزلریمی سهندین یاخین دوستو و همکاری بیزیم گورکملی یازیچیمیز

رحمتلیک گنجعلی صباحی نین سهندین وفاتی مناسیبتیله یازدیغی بیر پاراگرافلا

بیتیرمک ایسته ردیم:

« افسوس... کی آمانسیز اولوم اونو آزادلیغین ایلک هاریندا سهند, ساوالان,

حیدربابا داغلاری نین اتکلری لاله یاسمنله دولدوغو, کهلیکلری قاققیلداداغی,

بولبوللری چهچه باشلادیغی زامان, او بویوک اینسانی, شعر و ادب شاهینی

بیزدن آییردی, آنجاق او اولمه ییب, او آلوولاندیردیغی شعر و هنر مشعله سی

له اوزونه بیر ابدیت یارادیب».

بئله لیکله سهند (22 فروردین 1358 ه.ش) اوز میللی آرزولارینان بیرگه

بیزلردن آییریلدی امما اونون اولمز اثرلری ایله اولمز لیکده یاشایان بیر کووره

ک اوره کلی شاعیر دیر.

اوزو دئدیگی کیمی :

آنجاق ائلی اوچون یاشایانلارین

اولوب گئتمک ایله ن عومرو قورتولماز

اولومله حیاتدا بیر بوتونلوک وار

گول توخوم اولماسا, توخوم گول اولماز.

[gelecek bizimdir]

جلیل محمد قلیزاده (1932-1868) آذربایجان ادبیاتیندا یئنی بیر مکتب و حتی

یئنی بیر جیغیر آچمیش یازیچیدیر.

1866 اینجی ایلینین فئورال آیینین 22 سینده نخجوان شهرینین « نهرم»

کندینده دونیایا گوز آچمیش, اوشاقلیق چاغیندا مکتبه گئدیب, فارس و عرب دیللرینی

اویرنمیشدیر. 1883 نجی ایلدن بری بیر معللیم کیمی اون ایل معلم لیک ائتمیشدیر.

1904 نجی ایلدن « شرق روس» قزئتینین رئداکساسی کیمی چالیشمالارین

گئنیش لندیریر و همین تجربه و بیر – ایکی ایل اوندان سونراکی تجربه لرینین

اساسیندا, 1906 جی ایلین آوریل آییندان رسمی اولاراق مشهور« ملا

نصرالدین» قزئتینین نشرینه تفلیس شهرینده همت گوسته رییر .

میرزه جلیلین ادبی – ایجتیماعی فعالیتی او قده ر گئنیش,زنگین و احاطه لی

دیرکی هله اونون ساغلیغیندا بئله اوز تاثیرینی بوتون یاخین شرقده گوسترمیشدی.

اونون فعالیتی جغرافی حدود تانیمادیغی کیمی, زامان محدودیتی ده تانیمیر.

ایگیرمی بئش ایل متصل و قهرمان متانتی, جسارتی ایله نشر اولونان «

ملانصر الدین» قزئتی ایگیرمینجی عصرین ایجتیماعی فیکری نین یئتیردیگی

ان زنگین خزینه لردن بیری کیمی – او تای لی – بو تای لی آذربایجان

خالقینین ایجتیماعی مبارزه, مدنیت تاریخینده اساس رولو اولموشدور.

آذربایجان خالقی نین اویانماسی, معنوی جهتدن سیلاحلانماسی و انقلاب یولونا

دوشمه سینده, عصرلرله فئودال ضللم و ضللمتینده یاشایان کوتله لرین

اسارتیندن, اولوم لر عالمینین قورتارماسیندا, ترقی و سعادت چارپیشماسیندا,

اوز مقداراتی-آزادلیغی و حقوقو اوغروندا مبارزه سینده, معارف و مدنیتین

تبلیغ ائدیلمه سی و یاییلماسی ایشینده, علم ایشیغی ایله ایشیقلانماسیندا « ملا

نصر الدین» دن بویوک ایش گوره ن ایکینجی بیر خالق ژورنالی گوسترمک

چتین دیر.
او یاخشی دوشونوردوکی, یازدیقلاری گرکلی دیر باشقالاری ایله فرقله نه و

ائله بو اوزدن گلیب طنز اسلوبوندا بیر سیرا گئرچک لری بللندیردی.و بئله جه

« ملانصر الدین» آذربایجان خلقینین فیکری, شعورو و دیلینده مرتجع حاکیم

دایره لری, غصبکارلاری, مرتجع و موهوماتچی دین خادیملرینی, عادی

حیاتین یارامازلیقلارینی و عئیبه جر جهتلرینی ایفشا ائدیر.

« ملانصر الدین» اوبرازی دونیا گورموش, بیلیکلی, حاضیر جاواب, عدالتی

بیلن-سئون و اوندان مودافیعه ائدن مودریک بیر قهرماندیر. بونا گوره ده اونون

بعضی سوزلری و لطیفه لری مثل کیمی خل دیلینه دوشموش دور.

میرزه جلیل محمد قلیزاده « ملانصر الدین» نومره لرینده مترقی و قاباقجیل

فیکیرلرین جارچیسی اولموش, زحمتکش طبقه لردن مودافیعه ائتمیش,

دئموکراتیک جبهه ده دوراراق همیشه آزادلیقدان مودافیعه ائتمیش, آزادلیق

دوشمنلری اولان تئزارلاری, شاهلاری, سلطانلاری, کند صاحابلارینی,

ائمپئریالیزمی, مستمله چیلیک سیاستینی, گئریلیگی, خورافات و مووهوماتی,

پان تورکیزم, پان ایسلامیزم, پان آریائیزم و هر جور منفی میللت چیلیگی

جیددی ساتیرا آتشینه توتموشدور. قادینلارلا – کیشیلر برابر حقوقلوغونو تبلیغ

ائدیر و بو یوللاردا جیددی موباریزه لر آپارییر.

«ملانصر الدین» ده رین ایجتیماعی مضمونو عمومییتله شرق و ایسلام

دونیاسینین گئری قالماسینی ایفشا ائدیب, اونو بشر کاروانینا چاتماغا

چاغیریردی. ژورنالین ده رین ایجتیماعی مضمونو و دوزگون میللی حرکتی

دوورون بویوک یازیچی و شاعیرلرینی اونون اطرافیندا توپلامیش ایدی. او

جمله دن میرزا علی اکبر صابر, محمد سعید اردوبادی, میرزه علی معجز,

علی قلی غمگسار و ... آد آپارماق اولور.

ژورنالین یایینلانماغا باشلادیغی ایللر یا خین شرق خلقلری آراسیندا میللی

آزادلیق حرکاتی, مشروطه حرکاتی باشلانیر, میرزه جلیل بو حرکاتی دیقتله ایزله ییر

وایران و هابئله گونئی آذربایجان دا گئدن میللی حرکاتی, اونون رهبرلرینین

فداکارلیغی, قهرمانلیقلاری و موفقیت لری باره ده مقاله لر یازیر و دیقته لایق هم

جیددی هم ده ساتیریک شکیللر چاپ ائدیردی.

« ملا نصر الدین» ژورنالی اورتا آسیا و یاخین شرق اولکه لرینین ایجتیماعی

و ادبی فیکیر فورمالاشماسی و اینکیشاف ائتمه سینده اولدوقجا مهم رول

اوینامیشدیر, اونون تاثیری آلتیندا آذربایجان, صور اسرافیل, نسیم شمال کیمی

ده یرلی قزئته لر واختی ایله ایران دا نشر اولماغا باشلامیشدیر.

ساده دیلله دئسک ن ملانصر الدین» ژورنالی هفته لیک شکیللی درگی ایدی و

شکیللری عمومییتله ده رین ایجتیماعی و ساتیریک اولاردی.« ملانصر الدین»

1906 جی ایلده تفلیس ده – 1921 جی ایلده تبریزده و 1922 جی ایلده

باکیدا نشر اولموشدور. 25 ایل سوره سینده ملانصر الدینین 748 نومره سی

یایینلانمیشدیر. 340 نومره سی تیفلیسده – 8 نومره سی تبریزده و 400

نومره سی باکیدا چاپ اولوموشدور. « ملانصرالدینین» یارانیشی حاقدا

بویوک عالیم و یازیچی « جلیل محمد قلیزاده» دئییرکی : ملانصر الدینی

طبیعت و زامان وضعیتی یاراتدی».

حقیقتا" ده « ملانصرالدینی» زامان یاراتدی و جمعیتیمیزین معین دورونده

میللی وارلیغیمیزا بویوک خیدمت ائتدی و نهایت 1929 ده «ملانصر الدین»

قزئتی باغلانماغا مجبور اولموشدور.

جلیل محمد قلیزاده محررلیک له یاناشی, حیکایه چیلیک و دراماتورلوق

فعالیتینی ده داوام ائتدیریردی .

اوللر کیچیک حکایه لر له یازیچیلیق حیاتینا باشلامیش سونرادان مهم اثرلری:

« اولولر 1909 », « آنامین کیتابی 1920» و « داناباش کندینین مکتبی نی

(احوالاتینی) 1921 » ده یازمیشدیر.

جلیل محمد قلیزاده اثرلری نین موضوع لارینی معاصر حیاتدان, جانلی ائل

معشیت ینده ن آلمیشدیر. بویوک مشاهده قدرتی اولان بو حقیقت پرست ادیب

اوز خلقینین یاشایشینی یاخشی بیلیردی. او همیشه خلق ایچینده یاشامیش, خلقین

سئوینج و کدریله – عادت و عنعنه لریله بویوموشدی. اونون ایلک بویوک

معللیمی خلق ایدی. مبارزه قدرتینی هم ده ایلهامینی خلق دن آلیردی, اونا گوره

ده خلق چیلیق اثرلری نین هم مضمونو , هم ده شکلینده باشلیجا خصوصیت

دیر.جلیل محمد قلیزاده «اولولر» اثرینده اسکی اعتقاد و ایجتیماعی مناسبتلر و

جهالت نتیجه سینده شعورسوز بیر کوتله یه چئوریلمیش عوام, نادان جهالتی

گوستریر. فیریلداقچیلار مذهب آدینا بو عوام لارین جانینا دالاشمیشلار,

استثمارچیلار اونلارین امکلرینی استثمار ائدیر. اوسته لیک اونلارا آغالیق

ائدیردیلر, و او بو اثرده اوز وطنداشلارینی اویاتماغا چالیشیر.

میرزه جلیل قیسا معنالی, پسیکولوژیای حیکایه لرین بویوک اوستاسیدیر.

اونون حیکایه لرینده اوبیئکتیو, شیرین, ملایم بیر ناغیل اصولو وار. او

اوخوجوسونو حادیثه یه, احوالاتا ائله باغلاییر کی مولف یادا دوشمور,

گورونمور. دئمک ایسته دیکلرینین هامیسینی حیاتا, اوبیئکتیو حقیقته دئدیردیر.

حیاتی فاکت و حادیثه لر ایله دئییر. اوخوجو اونون اثرلرینده کی احوالاتا

همیشه حقیقتده اولموش بیر حادیثه کیمی باخیر.

جلیل محمد قلیزاده ایران دا و اوزللیکله گونئی آذربایجاندا کئچن حادیثه لرله

یاخیندان علاقه دار اولوردی. آذربایجان آدلی مقاله سینده گونئی آذربایجان

خلقی نین دوزولمز وضعیتینی هیجانلا آنلاتیردی : « آخ اونودولموش وطن,

آخ یازیق وطن ! دونیالار تیتره دی علملر معلق آشدی, فلکلر بیر بیرینه

قاریشدی, ملتلر یوخودان اویانیب گوزلرینی آچدیلار و پراکنده دوشموش

قارداشلارینی تاپیب, داغیلمیش ائولرینی بینا ائتمگه اوز قویدولار. بس

هارداسان؟ ای بیچاره وطن! بعضی وقت اوتورورام و پاپاغیمی قاباغیما

قویوب فیکره گئدیرم, خیالاتا جومورام, اوزومدن سوروشورام کی , منیم آنام

کیمدیر؟ اوز اوزومه جاواب وئریرم کی, منیم آنام رحمتلیک زهرا بانو باجی

ایدی. دیلیم نه دیلی دیر؟ آذربایجان دیلی دیر, یعنی وطنیم هارادیر – آذربایجان

ولایتی دیر. ای تورپاق چوره گی یئیه ن تبریزلی قارداشلاریم, ای کئچه پاپاق

خوی لی, مشگینلی, سرابلی, خوروسلی, موروسلی و موغانلی قارداشلاریم,

ای مراغه لی, مرندلی, گلستانلی غول بیابان وطنداشلاریم, ای اردبیللی ,

خالخاللی برادرلریم, گلین – گلین منه بیر یول گوسترین, والله عقلیم چاشیب,

آخر دونیا و عالم دگیشیلدی, هر شئی قاییدیب اوز اصلینی تاپدی, هر مطلبه ال

وورولدو. گلین بیزده بیر دفعه اوتوروب کئچه پاپاقلاریمیزی اورتالیغا قویوب

بیر فیکیرله شک, گوره ک هاردادیر بیزیم وطنیمیز. گلین, گلین ای

اونودولموش وطنین جیریق – میریق قارداشلاری!

نییه ساکت سینیز, ای منیم لخت – عریان وطن قارداشلاریم!»

جلیل محمد قلیزاده نین عمر کاروانی نهایت 1932 اینجی ایلده اونون وفاتی

ایله مقصده چاتدی. لاکین«ملانصرالدین» اوز لطیفه لر ایله, آذربایجان و بیر

سیرا باشقا تورک و فارس خلقلری فولکوروندا, اوز ساتریک حیاتینا,

توپلوموموزدا خیدمتینه دوام ائدیر و یارامازلیقلارلا دایانمادان دویوشور.

[duzlu oğlan]

شهریار



[Only Registered And Activated Users Can See Links]
محمد حسین بهجت - شهریار
دوغوم ۱۹۰۶
تبریز وفات ۱۹۸۸
تبریز

محمد حسین بهجت (شهریار) (۱۲۸۵ - ۱۳۶۷), ایرانین مشهور شاعیری، آذربایجان تورکجه‌سینده و فارس دیلینده بویوک اثرلر یارادیب. شهریار ۱۳۶۷ گونش ایلده وفات اتدی و اوز وصیتینه گوره تبریزین مقبرةالشعرا مزارلقیندا دفن اولدو. اونون وفات گونو ایران‌دا میللی شعر گونو آدلانیب.


یاشایشی

شهریار ۱۲۸۵ گونش ایلینده تبریزده آنادان اولدو آتاسی حاج میر آقا خشگنابی تبریز ده وکالت ایشینه باخیردی. بو ایللرده، تبریز و دیگر آذربایجان یئرلری چئتین بیر دورومدا یاشاییردیلار. آغیر دونیا محاربه‌لری بیر طرفدن و آذربایجانین باشینا یاغان بلالر هر بیر طرفدن، او ایللرده مین لر آذربایجانلی نی یوردونو ترک ائتمه یه مجبور ائدیردی. محمد حسین بهجت بئله بیر دورومدا عایله سیله تبریزدن خشگناب کندینه کوچوب و اورادا اوشاقلیق گونلرین سووماغا مجبور قالیر. آنجاق بو گونلر اونون یارادیجیلیغینا ان بویوک بیر تمل کیمی اولور و سنه لر سونرا اونون ایزی شهریار آدلی بیر شاعیر اثرلرینده آیدین جا گورونور.

تهران دا یاشادیغی گونلرده ابوالحسن خان شیدا، شمس العلما، ملک الشعرا بهار، محمد علی ترقی، فرخی یزدی، عشقی، صادق هدایت، رضاخان هندی، درویش، نیما، سالار معتمد، کمال الملک، حبیب سماعی.... و اونلار دیگر بئله آدلیم صنعت کار صنعت کارلار جمعینده، بهجت شاعیر، شهریار شاعیره آد دئیشیر آمما دوغروسو هئله ده بیر اوزه للیک و یئنی لیک مالیکی دئییل و دیگر یازیچی و شاعیرلر کیمی نه تک گئییم‌ده، دورانیش‌دا، سوژه‌لرده بئله، بیر گلیشه دولوسو فورمادا یاشاییر و گونو گوندن آتا بابادان قالدیغی آغیر وارلیق لاری ایتیرمک یولوندا داهادا ایتی گئدیر. آنجاق بو یول آزقین‌لیغی واقعی حیاتیندا اولسادا، شاعیر یوخو و غیب عالم لرده یئنه ده ایتیردیی یولو دوشونور و دیله گلیر
سر دو راه رسیدیم و سرنوشت این بود ____ برو پدر تو از آن سوی و من از این سویم برس به دادم و این بند زانوان بگشای ____ به روز وعده که جان میرسد به زانویم به شهر خویش اگر شهریار شیرین کار ____ به شهر غریب همان سائل سر کویم بو آزقین‌لیق و یا دیگرگین‌لیک 1331 ایلینه کیمی داوام ائدیر . شهریارین آناسی بو ایلده وفات ائدیر . اونون وفاتی شهریارا آغیر بیر حوزون و غم یارادیر. آنجاق بو حوزون هامولار کیمی آنا اولوموندن دئییلمیش. شهریار اؤز کؤکونو دونیادان و یئر اوزوندن قیریلمیش و قورتولموش گورور. اونو بیر دهشت چولقاییر: ( من کیمم؟ ) سوزونو دونه – دونه دیله گلیر. آنادان آیریلماغی، عینی وطن‌دن – دیل‌دن – مدنیت و کولتوروندن – بیرجه سوزده ( کوتوک دن ) قیریلماق گورور. الی و آیاغی هر یئردن اوزولوب، اوزونو یئر ایله گوی آراسیندا آغیر بیر بوشلوق دا گورور. بئله بیر دوشونجه لر اونو اوزونه گئتیریر. نئچه ایل غفلت یوخوسوندان آیریلان‌لار کیمی بیر ایل‌دن آرتیق هئچ نه یازیب و دئمه ییر. بیر ایل‌دن سونرا تهرانین پاییزلی بیر گئجه‌سینده آناسینی یوخودا گورور و اوندان حلال‌لیق ایسته‌ییر. همین گئجه شهریار حیدربابا پوئماسی‌نین ایلک بولومون اصیل بیر عاشیق‌لارین قوشما وزنینده و اصیل بیر تورک دیلینده یارادیر.

آذربایجان خالقینین بو پوئمایا گوستردیی ماراق و ایستک بیر او قدر یوخاری و غریبه دیرکی شهریار اوزوده اونا حیرت قالیر. ائل قوجاغینا دونموش بیر سورگون کیمی، شهریار بو ایل‌لرده تبریزه دونور و اوزو دئمیشکن: یئنی بیر حیاتی ساعاتین ضربه‌لری‌له باشلاییر. (تبریزین بلدیه ساعاتی ضربه‌لری). آنجاق اوز وطنینده یازیب و یارادان شاعیر و یازیچی دا هئچ آز دئیلمیش! اونلار سهند کیمی باشینی بولوت‌لاردان آیرماییب و هر آن اوجا باش ایله و آچیق آنل ایله وطن قایغیسینا قالیب و اوز آنا دیل‌لری کئشینده دایانمیش‌لار. شهریار بو سئرایا قوشولماق‌دا ایتیردیی کوکونو تاپیر و حیدر بابانین ایکینجی حیصه سینی تبریزده یازیر ( 1332).
بو شاه اثر شهریاری دوغروسو ائلینه بیر شهریار ائدیر و آنا دیلینین معجزه‌سی بوردا گورونور. حیدربابااثری مین‌لر کس واسطه‌سی‌له ازبرلنیر، اوخونور، اون‌لار دیگر دیله چئوریلیر، نومایشه یازیلیر و آذربایجان تورکجهسینده بیر دونوم نوقطهسی کیمی یئر آلیر. بو تاریخ دن سونرا شهریارین یازدیغی تورکجه شعرلر بیری بیریندن گوزل و معنالی‌دیر. بو، شهریارین روحونون آلدیغی صیقلی گوستریر تا نهایت اونو دوغولدوغو گون کیمی اصیل بیر آذربایجانلی گوروروک.


اثرلر

حیدربابایه سلام
تورکجه دیوانی کلیاتی
فارسجا اشعار کلیاتی

[duzlu oğlan]

عمادالدین نسیمی






نسیمی [Only Registered And Activated Users Can See Links]
ایماد اددین نسیمی- سیّد علی عمادالدّین نسیمی
دوغوم ۱۳۷۰
شیروان وفات ۱٤۰٤
حلب



سئیید علی ایماد اددین نسیمی (سیّد علی عمادالدّین نسیمی) (1404-1370). آذربایجانلی عاریف و شاعیر.



حیاتی

ایما اددین نسیمی (سیّد علی عمادالدّین نسیمی) 1370-جی ایلده دونیایا گلیب. دوغوم یئری شیرواندیر. بعضی تدقیقاتچیلار اونون باکیدان اولدوغونو ایدیعا ائدیر، بعضی لری ایسه نسیمی نین دوغوم یئری کیمی شیروانشاهلارین پایتاختی شاماخینی گؤستریرلر.
شاعیرین آتاسی سئیید مهممد (سیّد محمّد) شیرواندا یاخشی تانینان شخصیتلردن ایدی. نسیمی نین بیر قارداشی دا واریدی. اونون شاماخیدا یاشادیغی، شاه خندان تخلوصو ایله شعرلر یازدیغی و حاضیردا بو آدلا تانینان قدیم قبریستانلیقدا باسدیریلدیغی معلومدور. ایسلامدان سونراکی دؤورده شاماخی ایری مدنیت مرکزلریندن بیرینه چئوریلیر. بورادا چوخلو مکتب، مدرسه، بوتون شرقده مشهور اولان شئعر و موسیقی مجلیسلری فعالیت گؤستریردی، زنگین ایجتیمای و شخصی کیتابخانالار دا آز دئییلدی. پایتاختدان بیر قدر کناردا، ملهم (Məlhəm) آدلانان یئرده مشهور شاعیر خاقانی نین عمیسی-عالیم و حکیم کافی اددین (کافی الدّین) طرفیندن یارادیلمیش دار-اوش-شفا (دار-الشّفا ) طیب آکادئمییاسی دا فعالیت گؤستریردی. شاماخیدان بوتؤو بیر شاعیر و عالیملر پلئیاداسی چیخمیشدیر کی، اونلارین دا آراسیندا بؤیوک صنعتکار افضل الددین خاقانی نی خوصوصی قئید ائتمک لازیم گلیر. نسیمی نین مکتب ایللری بئله بیر موحیطده کئچیب.
شاعیرین اثرلری نین تحلیلی گؤستریر کی، نسیمی شاماخیدا او دؤورون ان یاخشی اونیوئرسیتئتلری نین طلبینه جاواب وئره جک بیر درجه ده کامیل تحصیل آلا بیلیب. او، کلاسسیک شرق و قدیم یونان فلسفه سینی، هابئله ادبیاتینی گؤزل منیمسه میش، موسلمان و خریستیان ایلاهیاتی نین اساسلارینا بلد اولموش، طیب، آسترونومییا و آسترولوگییا، رییاضیات و منطیق ائلملرینه دریندن یییلنمیشدی. او، دیللری ائله یاخشی اؤیرنمیشدی کی، آذربایجان، فارس و عرب دیللرینده عئینی درجه ده گؤزل شئعرلر یازا بیلیردی. اونون آذربایجانجا شئعرلری نین دیلی هم زنگینلیگی، هم ده خالق نیطقینه یاخینلیغی ایله سئچیلیر، آتالار سؤزلری، ضرب-مثللر، حیکمتلی سؤزلر بورادا چوخلوق تشکیل ائدیر. نسیمی نین روبایلری آذربایجان خالق شئعری نومونه لری اولان بایاتیلارا چوخ یاخیندیر.
نسیمی نین پوئزییاسیندا آذربایجانین، ائلجه ده دیگر شرق اؤلگه لری نین مشهور عالیم و شاعیرلری نین آدلاری تئز-تئز خاطیرلانیر. بونلاردان ایبن سینانی ، خاقانی ، نیظامی ، فله کینی(فلکی) ، حللاج منصورو ، فضلوللاه نیمینی (فضل الله نعیمی) ، شئیخ ماحمود شبوسترینی (شئیخ محمود شبستری) ، اؤوهه‌دی ماراغایینی (اوحدی مراغه ای) و باشقالارینی گؤستره بیلریک.
حروفیلر تئیمورلنگ طرفیندن جیدی تزییقلره معروض قالدیغی بیر واختدا نسیمی وطندن دیدرگین دوشوب، عراق، [[تورکییه]، [[سورییه]دا یاشاماغا مجبور اولوب. حروفیلیک تعلیمی اساسیندا ایره لی سوردویو پانتئیست ایدئیالاری اوستونده حلب شهرینده اعدام اولونوب.
نسیمینی تبریزی نیسبه سینده تقدیم ائدن ایبن ال-عیماد حنبلی یازیر: " او، حوروفیلرین شئیخیدیر، حلبده ساکین ایدی، طرفدارلاری چوخالدی، بیدتی آرتدی، ایش او یئره چاتدی کی، سولطان اونون اؤلدورولمه سینی امر ائتدی، بوینو وورولدو، دریسی سویولدو، چارمیخا چکیلدی. "
نسیمی 3 دیلده یازیب. او، اؤز ایدئیالارینی پئشکار فیلوسوف کیمی آیریجا تراکتاتلاردا بیتکین سیستئمده وئرمه ییب، چونکی مییانجی نین، ایبن عربی نین گئنیش اهاته لی سوفی-فلسفی اثرلریندن سونرا بو مضموندا تراکتاتلار یازماغا او زامان بلکه ده احتییاج دویولموردو. حوروفیلیگین نظری اساسلارینا گلدیکده، نعیمی نین اثرلرینده او. آرتیق ایشله نیب حاضیرلانمیشدی.
[Only Registered And Activated Users Can See Links] [Only Registered And Activated Users Can See Links]
نسیمی نین باکی دا کی هیکلی


فلسفه سی

نسیمیده هر ایکی قروپ – مؤعتدیل و ایفراط سوفیلرین تاثیری آیدین دویولور. نسیمی آللاهی درک ائتمکله مؤوجود چوخلوغون هئچلییه وارماسی، هر شئیین واحید وارلیغین تظاهورو اولاراق قالماسی فیکرینه شریک اولور: " فانیی موطلق اولموشام، حاقلایام، حاق اولموشام. " نسیمی ایدراکدا یقینلیگین علمی، یقینلیگین عئینی، یقینلیگین حاقیقتی مرحله لرینی نظردن کئچیریب. بیرینجیسی، بیلیک، ایکینجیسی، گؤرمه و اوچونجوسو حاقا چاتماقدیر.
مونوتئیست سوفیلرین وارلیق تعلیمی نین اساسیندا کرئاتسیونیزم نظریییه سی دورور. بو، سوفی ادبیاتدا قوراندان گؤتورولموش " کون! فه کانه " (ول! اولدو!) ایله گؤستریلیب. سونرالار بو ائهکامین اساسلاندیریلماسی اوچون بیر حدیسدن ایستیفاده ائدیبلر: " من گیزلی بیر خزینه ایدیم، ایسته دیم کی، تانینیم. روحلاری و اینسانلاری یاراتدیم کی، تانینام. " نسیمی " اول!ولدو " ایفاده سینه کاف (ک) ایله نون (ن)، همین حدیسه ایسه " کونتو کنزن " دئیه دفعه لرله ایشاره ائدیب. لاکین همین ایفاده لری پانتئیست مضموندا ایشله دیب.
نسیمی نین پانتئیزمینی سوفیلردن فرقلندیرن باشلیجا خوصوصیت اونون حوروفی رمزلریندن ایستیفاده ائتمه سیدیر. 28، یاخود 32 حرف، اونون موهوم ایفاده واسیطه لریندندیر.
نسیمی نین اثرلرینده " حاق " ایله " جومله عالم " آراسینداکی عئینیت اوچون " اینسان " آنلاییشیندان ایستیفاده اولونور. بئله کی، " اینسان " ان گئنیش حجمده " آللاه " حاقیندا، ان زنگین مضموندا ایسه " جومله عالم " ، یاخود اونون تظاهورلری حاقیندادیر. ان گئنیش حجملی آنلاییش اولان " حاق " ایله عئینیلشدیریلن " من " آنلاییشینا یالنیز بوتون مؤوجوداتین موطلق مجموعسو برابردیر. اکس تقدیرده، " من " هر شئیه شامیلدیر، اونا شامیل اولان ایسه یوخدور. آللاهی طبیعتدن آیری حساب ائتمگی کورلوق حساب ائدیر.
ئتیکاسی

نسیمی اینسانی نه قدر عومومیلشدیریب موجرردلشدیریب کوسمولوژی حدده ماتدیرسا دا، اونونهیاتدا رئال، ائتیک وضعیتینی، جمعیتده یئرینی اونوتماییب. اونون فیکرینجه، اورک سیخان اوچ شئی وار: بیرینجیسی، یامان قونشو، پیس خاصیتلی دوست، پیس اؤورت. ایکینجیسی، یالانچیلیق، قئیبت، پاخیللیق، عداوت. اوچونجوسو، بؤهتان، اله سالما، کوبود ظارافات.
یارادیجیلیغی

نسیمی دیلین زنگینلیکلریندن قزاللرینده اؤزونمخسوس بیر اوستالیقلا ایستیفاده ائدیب. بعزن شاعیر شئعرلرینی یالنیز خیتاب و ایفاده لی تکرارلار اوزرینده قورور:
نیگاریم، دیلبریم، یاریم، انیسیم، مونیسیم، جانیم
رفیقیم، همدمیم، عؤمروم، روانیم، درده درمانیم...
دیلفروزوم، وفاداریم، جیگرسوزوم، جفاکاریم،
خوداوندیم، جاهانداریم، امیریم، بییم و خانیم.

فیلوسوف-شاعیرین پوئزییاسی چوخ تئز بیر زاماندا اورتا آسیا ، تورکیه و ایران خالقلاری آراسیندا پوپولیارلیق قازانیر. حللاج منصورلا بیرلیکده اونون آدی اؤز عقیده سی اوغروندا غئیری -عادی صداقت و جسورلوق رمزینه چئوریلیر. اونون اثرلری بیر چوخ دیللره چئوریلیر و همین دیللرده یازیب-یارادان شاعیرلر اونو تقلید ائدیرلر. نسیمی نین شئعرلرینی خالق آراسیندا آوازلا اوخوماق و اونون حوروفی ایدئیالارینی تبلیق ائتمک اوستونده بیر چوخلاری عذابلارا قاتلاشیر، حتّی جانلاریندان دا کئچیرلر.
یارادیجیلیغی نین ایلک دؤورلرینده نسیمی ده اوستادی نیمی کیمی سوفیزم مؤوقئیینده دایانیر و تانینمیش سوفی شئیخی شیبلی نین تعلیمینی داعوام ائتدیریردی. بو مرحله ده شاعیر اؤز اثرلرینی " حسینی " ، " سِیّد حسینی " ، " سیّد " تخلوصلری ایله یازیر. لاکین 5-نجی عصرین سوفی ایران فیلوسوف-شاعیری حسین هللاج منصورون تعلیمی نسیمی نین روحونا داها یاخین ایدی. ایلک دفعه محض او دئمیشدی کی، " من آللاهام! " بو جور کوفر ساییلان فیکیرلرینه گؤره هللاج منصور دایم تعقیبلره معروز قالمیش و نهایت، اؤز عؤمرونو دار آغاجیندا باشا وورموشدو. عقیده سی اوغروندا بو جور فداکارلیق گؤسترمه یه حاضیر اولان نسیمی ده منصورا هئیران کسیلمیش و اؤز اثرلرینده اونو ترننوم ائتمیشدی. ماراقلیدیر کی، شاعیر حوروفی تعلیمینی قبول ائتدیکدن سونرا دا هللاجا وورغونلوغوندان قالمامیشدی. بو سؤزلری موعین معنادا نسیمی نین اوزون مودت سادیق قالدیغی سوفی فلسفه سی هاقدا دا سؤیله مک اولار. بونونلا علاقه دار اولاراق، زومرود قولوزاده یازیر: " نسیمی یارادیجیلیغی نین مرکزینده لیریک قهرمانین عاشیق اولدوغو، اونو یوکسلدن، کامیللشدیرن و اؤز نورونا غرق ائدن گؤزل-آللاه دایانیر. اینسان اوچون ان یوکسک، اولوی دویغو همین سئوگیلی نین ووسالینا یئتیشمک، اونا قوووشماق، اوندا اریگیب یوخ اولماقدیر. شاعیر یازیر کی، عشقی گوناه سایانلارین سؤزلرینه باخمایاراق، او، بو یولدان چکینمیه جک. چونکی یالنیز بو یول اینسانی تانرییا، حاقیقته چاتدیرا بیلر. " داها سونرا اوخویوروق: " لاکین تدریجن نسیمی نین دونیاگؤروشونده سوفیلیک حوروفیلیکله عوض اولونور. بو، هر شئیدن اؤنجه شاعیرین پانتئیست گؤروشلرینده کی دییشیکلیک-ده اکس اولونور. بو گؤروشلرین اساسیندا آرتیق عشق و سرخوشلوق دئییل، حرف، عاغیل دایانماغا باشلاییر. بو زاماندان ائعتیبارن نسیمی فلسفه ده نیمی نین یاراتدیغی حوروفیلییه تاپینیر و اونون اساس مودعالارینی تبلیغ ائدیر. آنجاق نسیمی نین تبلیغ ائتدیگی حوروفیلیک هئچ ده نیمی نین یاراتدیغی تعلیمین عئینیله تکراری دئییل. "
نسیمی یارادیجیلیغی نین آنا خطی اینسانین آللاهلا عئینی لشدیریلمه سی و ایلاهیلیگی ایدئیاسیندان کئچیر. نسیمی نین بو دوشونجه لرینی پوئتیک طرزده ایفاده ائله ین مشهور شئعر ده فیکریمیزی سوبوت ائدیر:
منده سیغار ایکی جاهان، من بو جاهانه سیغمازام،
گؤوهری لامکان منم، کؤونو مکانه سیغمازام.
عرشله فرش و کافو نون منده بولوندو جومله چون،
کس سؤزونو و ابسم اول، شرح و بیانه سیغمازام.
کؤونو مکاندیر آیتیم، ذاتی دورور بیدایتیم،
سن بو نیشانلا بیل منی، بیل کی، نیشانه سیغمازام.
کیمسه گومانه ظن ایله اولمادی حق ایله بیلیش،
حققی بیلن بیلیر کی، من ظنّو گومانه سیغمازام.
صورته باخ و معنینی صورت ایچینده تانی کیم،
جیسم ایله جان منم ولی، جیسم ایله جانه سیغمازام.
هم صدفم، هم اینجییم، حشرو صیرات ادینجییم،
بونجا قوماش و رخت ایله من بو دوکانه سیغمازام.
گنجی-نیهان منم من اوش، عئینی-عیان منم، من اوش،
گؤوهری-کان منم من اوش، بحروو کانه سیغمازام.
گرچی موحیطی-اعظمم، آدیم آدامدیر، آدمم،
دار ایله کونفکان منم، من بو مکانه سیغمازام.
جان ایله هم جاهان منم، دهریله هم زامان منم،
گؤر بو لطیفئیی کی من، دهرو زمانه سیغمازام.
نجوم ایله فلک منم، وهی ایله هم ملک منم،
چک دیلینی و ابسم اول من بو لیسانه سیغمازام.
زرره منم، گونش منم، چار ایله پنجو شئش منم،
صورتی گؤر بیان ایله، چونکی بیانه سیغمازام.
ذات ایلیم صیفات ایله، قدر ایلیم برات ایله،
گولشکرم نبات ایله، بسطه دهانه سیغمازام.
نار منم، شجر منم، عرشه چیخان هجر منم،
گؤر بو اودون زبانه سین، من بو زبانه سیغمازام.
شمس منم، قمر منم، شهد منم، شکر منم،
روحی-روان باغیشلارام، روحی-روانه سیغمازام.
گرچی بو گون نسیمیم، هاشیمیم، قورئیشیم،
بوندان اولودور آیتیم، آیت و شأنه سیغمازام.

[gelecek bizimdir]

türk şaerlərin biridə duzlu oğlandı.bu şaer hamimiza tanışdı.hər kimin soalı var vəhid bəydən soruşa bilər.bu əziz dostun şerlərin eliyə bilərsiz öz blogında oxuyasız.

[Only Registered And Activated Users Can See Links] ([Only Registered And Activated Users Can See Links])