Mövzu: تورکی ناغیل و حیکایه لر

بو تاپیک ده تورکی ناغیل و حیکایه لر یازیلاجاق
عزیز دوستلار بیزه یاردیم ائدین بو تاپیک مفید و محتوالی اولسون

هئچ ياديمدان چيخماز ولاپ ائله بيل، ايندي او صحنه گؤزومون قاباغيندايدي. دؤرد ياشيم اولار، اولمازدي. سونا بي‌بيم، چوخ مهربان بي‌بي ايدي. اونا گوره الينه هرنه دوشسه‌ايدي، تئز اونو بيزه قيسديراردي. گونلرين بيرينده سونا بي‌بي منه بير ديليم قارپيز وئردي، اوندا مئيوه بير بئله بول اولمازدي. هله قالسين كندمحيطي. اونا گؤره‌ده ايلدن و آلتي آيدان بير مئيوه تاپاندا، لاپ گؤزوموزه تپرديك. هه‌گون اوگون ايدي، سونا بي‌بي منه بير ديليم، اؤزوده قيپ، قيرميزي قارپيز وئردي. من ده اونو بير تبريك كيمي اليمده دولانديريب، يئمه يه بئله قيميرديم. آنام منه دئدي: اوغول اونويني گئسين، الينده ساخلاسان خاراب اولار، بيرده سورتوسن اويان بويانا او كثيف اولار، سورا يئيب مريض لرسن.
من آنامين بو تكليفيندن ياخاقورتارماق اوچون تنگه (كوچه‌يه) چيخماق ايسته‌ديم. آنام لاپ ناراحات اولدو. اونا گؤره‌كي‌، ائشيكده اوشا قلار گؤروب، گوزلري قالار: دئييردي، آنام منه دئدي: هئچ اولماسا قارپيزي قوي ائوده، سورا گئت چوله.
اونه قده‌ر دئديسه، يئنه من راضي اولماديم. نهايت اوستومه جوموب، قارپيز اليمدن آلماق ايسته ديكده، توو دابانا دئييب، قاچديم ائشييه. سونرا كنديميزين باخيب گئديردي. من ده بير قارپيزا و بيرده اوشاقلارا باخيرديم. الله توتان كيمي، اوزومدن اوچ ياش بؤيوك اولان اسكندر آديندا بيريسي گليب، يانيمدا دوردو. آمما اوشاقلار اونا ساري دئييير ديلر. اونون باشي و اوزو ساري رنگه چالديغي اوچون، ائل اونا ساري آدي وئرميشدي. مندن اوچ ياش بؤيوك اولان بو ساري اوغلان، يانيمي كسيب، دنيمز- سؤله مز دورموشدور. منيمده اونون اوره‌ييندن نه كئچيردي، خبريم يوخ ايدي اونا ائله گلييردي كي، منه دئسه بو قارپيزدان اونادا وئريم، من وئرمه يه چه، بونونلادا، اوني گؤز- گؤز ائله‌ييب، بيردن- بيره، سونا بي‌بي وئره‌ن قارپيزي اليمدن قاپيب، قاچدي.
من ده نه قدر چاليشديم، اونو نه توتابيلديم و نه ده تاپابيلديم.
بو مني بتر ناراحات ائله‌دي. دئيه بيلره‌م عؤمرومده بير بئله ناراحات اولماميشديم. ناراحات ليغيمين شدتيندن، دؤرد بنش ساعات آ‎غلاديم و آغلايا- آغلايا دا الله هئچ يئمه ميشديم- الله هئچ يئمه ميشديم دئيه، بوسؤزو هئي تكرار ائديرديم.
من بوسؤزلري دئيه- دئيه آغلايا- آغلايا گئديب، اولارين قاپيسيني كسديم گؤزل خالامنيم بو وضعيتيمي گؤروب چوخ ناراحات اولدو. گؤزل خالا منه سؤز وئردي‌كي، ساري ائوه گلسه اونونكون اونا وئره‌جك و سونرا آتاسي شهره گئده‌نده منه لاپ بوتوو بير قارپيز آلاجاقدي. آمما اوشاق اوره‌يي بونا دؤزموردو. من نئيه الله هئچ يئمه ميشديم. دئيه- دئيه ائوه قاييتديم. منه ائله گليردي كي، آنام مني بو حالدا گؤروب، كئده‌جك او اوغلاني دؤيه‌جك. آمما اونه اينكي گئتمه‌دي، اوسته ليك، الله شوكور اولسون ياخشي اولدو. اونو سنين اليندن آلديلار، بير اوشاق كي‌ آناسي‌نين سؤزونه باخماسا، ائله بئله اولار. آنامين بو سؤزلري منيم بير آزدا درديمي آرتيردي، گئجه قاش قارالاناكيمين، آغلاماقدان گؤزلريمين ياشي آخدي.
بو حادثه‌دن سونرا، سارينين اؤزو، آناسي گؤزل خالادا مني گؤره‌نده چوخلو محبت ائله‌ديلر. آمما اونلارين بو محبت لري، هئچ واخت منيم اوره‌ييمدن، الله هئچ يئمه ميشديم. آغري- آجيسيني چيخاردا بيلمه‌ديم. گون كئچدي، آي دولاندي، ايللر اؤتوب گئتدي. ساري دابير چوخلاري كيمين تهرانا ايش دالينجا گئتدي. بيزده كتده مدرسه اولماديغي اوچون، شهره گلديك، نهايت بونون اوستوندن اوتوز ايل كئچدي. من بايرام تعطيل‌لرينده قوهوم- طايفاني گؤرمك اوچون و بايراميز مبارك دئمك اوچون كنده گئتديم، سن دئمه ساري دا بايرام تعطيل‌لري كئچيرمك اوچون كنده گلميشدي. بيز اونلا، اؤپوشوب، گؤروشندن سورا، منه دئدي: من سن نه آليم، مني حالال ائله‌يه‌سن. من ده جديتله اونا جاواب وئريب، دئديم‌كي، اؤزوه زحمت وئرمه چونكي هئچ واخت سني حالال ائتمه‌جه‌ديم. او دئدي: بلكه بير گون مكه‌يه گئتديم و گليب سندن حاللاليق ايسته‌سم نئجه، دئديم يئنه حالال ائتمه‌جه‌ديم.
او دئدي: بو اؤز آراميزدي ، سن چوخ كينه‌لي آدامسان، دئديم: اوكي منده يوخدو، اودا كينه دير. آمما، اوگونكو ناراحات ليغيمي، هئچ نه‌ايله دييشه بيلمره‌م. من بو سؤزلري دئييب، اونون اليندن توتوب، آپارديم قالا قاپيسيندا، دوز او يئرده‌كي، او آدام، قارپيزي منيم اليمدن هاردا آليب، هارا قاچدي و هاردا يئدييني گؤستره‌نده اونون گؤزلري ياشلا دولدو و سورا اليمدن توتوب، دئدي: مني حالال ائله، من ده دئديم سني حالال ائله ديم. آمما اونو بيل‌ كي، بو هئچ واخت اوره‌ييمدن چيخماياجاق. من بو مسئله‌ني كيچيك قيزيما ناغيل ائله‌ينده او يامان حرصلندي و منه دئدي: آتا او آدامي منه گؤستر قوي گئديم اونو ووروم. دئديم: قيزيم آخي سنين اونا كوجون چاتماز. اونو نئچه وورسان دئيه سوروشدوم. اويئنه ناراحات حالدا، دئدي: بس اوندا اونون من ده اوشاغيني وورام. دئديم قيزيم بونون اصيل گناهي من ده‌دي. چونكي من هم آنامين سؤزونه باخماديم، هم ده هئچ كيمسه‌يه وئرمك ايسته‌مه‌ديم. بونا گؤره‌ده ناراحات ليغيني چكديم.

Həyatın bir sürprizi (gözəl rəvayət)

İlk dəfə 14 yaşında sevmişdim. Bir qədər sonra ayrılmaq məcburiyyətində qalmışdıq. Mən öz yurduma geri qayıtdım, o isə orada qalmışdı. Bir neçə ay sonra ona məktub yazmışdım və qarşılığını da almışdım. Əlbəttəki sevgi bitmişdi, amma məktublaşmağa davam edirdik. Aradan 1 il keçmişdi. Axtardı məni və sevgimizi yenidən qurmaq üçün çox xahiş etdi. Sevgimizin baş tuta bilməyəcəyini söylədim. Evlilikdən danışırdı, halbuki ikimizdə orta məktəb şagirdləri idik. O axtarmaqdan bezmişdi artıq, hər şeyi qəlbinə həbs etmişdi. Aradan 8 il keçdi. 8 il sonra yenə məni aradı. Bu dəfə hər şey dəyişmişdi. İkimizdə məktəbi bitirmiş həyata atılmışdıq. Mən gənc bir qız, o isə yaraşıqlı bir cavan olmuşdu. Görüşməyə qərar vermişdik ayrılanda. O məni hələ unutmamış içində hələ ümid olarkən, mən onu çoxdan unutmuş, bir çox sevgi anları yaşamışdım. Nəhayət qaldığım yerə gəldi. Çox həyəcanlı idim, sabaha qədər yata bilməmişdim. Uzun-uzun qucaqlaşdıq və danışdıq. Mən sevgini unutmuş bir qız kimi, onunla keçirdiyim vaxtın dadını çıxardırdım. Birdən dodağından öpdüm və oda davam edirdi. Buraxmadı dodaqlarımı, əllərimizi bərk-bərk birləşdirmişdik. Onu qucaqlayarkən getməməsi üçün yalvarırdım. O isə ”Səni Sevirəm” söyləyərək çıxıb getdi. Qəlbimi də aparmışdı. Tez–tez telefonla danışırdıq. Mən artıq onu sevirdim. Gözüm heç kimi görmürdü. Bir fürsət tapıb yanına getdim. Aramızda 7 saatlıq məsafə var idi. Ailəmə yalan söyləyib, cəsarətimi toplayıb, böyük bir riskə girib getdim. Məni çox gözəl qarşıladı. 20 ildə yaşadığım ən gözəl 3 günü yaşadım. Mən yenə öz yurduma qayıdarkən münasibətimiz pozuldu. Qürur və tərslik edərək məni axtarmırdı. Mən belə böyük sevgi bəsləyərkən, birdən dəyişdi, mən ilk dəfə sevmişdim. Məni 8 il boyunca unutmayan və mənə qovuşmaq ümidi ilə yaşayan bir insan necə ola bilərdi ki məni axtarmadı? Mənsiz necə yaşaya bildi? Artıq mən də unutdum.. Ancaq həyat sürprizlərlə boldur. Bəlkə bir gün yenə qarşılaşarıq. Mən boşanmış bir qadın, o boşanmış bir kişi. Kim bilir bəlkə də, biz yenə birlikdə ola bilmək şansını əldə edəcəyik. Hər zaman birləşmə nöqtələrini axtarıram. Xəyallar qururam və yenə qarşılaşacağımızı bilirəm. Allah heç kəsə eşq acısı verməsin.

deyir bir gün olur iki gün onuda eliyirlər on bir

دئییر گونلرین بیر گونونده بیر کیشی بیر شهره گئتمه ک ایسته دی کی او شهرین توته یی چوخ آد تاپمیشدی . خبری ائشیدن یار یولداشلار ، اونو یولاسالماغا گلیب ، هامیسی دا تاپشیریردیلار کی قاییداندا منه بیر توتک گتیر پولو نئچه اولسا وئرره م . اودا باش اوسته نی دئییب سه سینی چیخارتمیردی .

بیرآز گئچر بیر یولداشی گلیب جیبیندن پول چیخاردیب سفره گئدنه ودئریب دییه ر : آللاه راس گتیرسین . اما قاییداندا منه بیر توتک گتیر .

سفره گئدن کیشی پولو آلیب جیبینه قویا ، قویا دئیه ر : سن ایندی دن توته ییوی چال .

اوچ قيللي كوسا





گونلرده بير گون بير شهرين اوزاق گوشه سينده بير اوچ قيللي كوسا ياشاييردي .اونون بير خانيمي – بير نئچه اوغلو وقيزي و بير نئچه آت ، قويون ، قوزو و ائششگي وارايدي . بيرده بالا بير زمي سي وارايدي و كوسا اورادا گوي – گويه رنتي اكيب بيچه ردي . كوسانين اوغلو بويوموشدو و اونون ائولنديرمك زاماني چاتميشدير . او ايسه كوسا بير آت اوغلونا وئرير و دئيير : اوغول ؟ بو آتاي آپار شهرين بازاريندا سات ، پولونو گئتير سني ائولنديريم و سنه بير ياخشي توي توتوم ! آمما شهرين بازاريندا آرادا دولانان حرامي لر دن هادير اولارسان ها ! يوخسا اونلار سني آلدادارلار !

اوغلان باش اوسته دئييب ،آتي كوتوروب و بازارا ساري يولا دوشه ر . بازاردا دولانان حرامي لر بو اوغلاني گوروب و اونو ياهالتماق ايچون پئشينه دوشوب و بير به بير سوروشارلار : آي اوغلان بو گئچي ني نئچه يه ساتيرسان ؟ اوغلان آجيقلانيب و دئيه ر : بو گئچي دئييل بو آت دير ! آمما ايكينجي – اوچونجو – دوردونجو ... حرامي سوروشاندان سونرا اوغلان اوز – اوزونه دئيه ر : بلكه آتام كاريخيب و آت يئرينه منه گئچي وئريب دير ساتام ! بو فيكيردن سونرا اوغلان آتي گئچي پولونا حرامي لره ساتيب و ائوه قاييدار .

كوسا حال ماجراني ائشيدندن سونرا اوغلونا دئيه ر : سني حرامي لر آلداديب لار ! من اوزوم صاباح بازارا گئديب و اونلارلا حسابلاشمالي يام ! صاباح ايسه كوسا بير ائششك گوتوروب و بئش دانا قيزيل ليره اشرفي ده اووجونا آليب يولا دوشه ر . حرامي لر« يئني بير آلداتمالي كس گليب » دئييب وكوساني دوره له يرلر: آ كوسا ! بو ائششگي نئچه يه ساتيرسان ؟ كوسا دئيه ر : مين تومنه ساتيرام ! حرامي لر دئيه رلر : نه خبردير ؟ مين تومنه ده ائششك اولار ؟ كوسا دئيه ر : آخي بو عادي ائششك دئييل ! حرامي لر سوروشار : بس نه ساياق ائششك دير ؟ كوسا دئيه ر : بو ائششك اوت – علف يئيه ر آمما قيزيل اشرفي سيچار ! حرامي لر اينانمازلار . كوسا ائششگه بير بيز ووروب و اووجوندا اولان اشرفي لرين بيريني چيخارديب حرامي لره گوسترر . يئنه بير بيز ووروب و ديگر اشرفي ني چيخاردار . طاماح كار حرامي لر اينانارلار و ائششگي مين تومنه كوسادان آلارلار ! كوسا دئيه ر : سيز قيرخ نفرسيز . منجه بو ائششگه قيرخ گونلوك اوت – علف وئرين و بير باغلي يئرده قويون . قيرخ گون سونرا گئدين وهر بيرينيز بيراشرفي گوتورون ! حرامي لر اينانيب و سئوينجك گئدرلر . قيرخ كون سونرا قاپونو آچارلار و گوررلر ائششگ اوت – علفي يئييب و دويونجا پئيين سيچيبدير !باشا دوشرلر كي كوسا بونلاري آلداديب دير . آجيقلانيب ، هر بيري بير قمه گوتوروب ، كوسانين ائوينه ساري يولا دوشرلر .

كوسا بو گونو گوزله ييردي . اونا گوره ده ايكي دانا تولكو آلميشدي . بيريني ائوده آغاجا باغلاييب او بيريسيني اوزايله برابر زمي يه آپارميشدي و ها بئله بير قويون باغيرساغينا بير آز خوروز قاني دولدورموشدو و اونو خانمينين بوغازينا دولاميشدي . ها بئله خانيما تاپيشيرميشدي كي شاما يئمك پيشيرسين آمما اونون دوزونو چوخ – چوخ توكسون ! حرامي لر هر نه دن خبرسيز هاي – كوي له كوسانين ائوينه گلرلر . و باغيرارلار : هاني او كوسا ؟ بيز اونو اولدورمه يه گلميشيز ! خانيم دئيه ر : كوسا زمي ده چاليشير ! سيزده اونو گورمك ايسته ييرسيز ، اورايا گئدين ! حرامي لر زمي يه گليب و كوسايا دئيرلر : آي كوسا ! او ائششگ ايله بيزي آلداديبسان ؟ كوسا دئيه ر : يوخ ! آلدادتماميشام . آمما ايه ر ايسته ييرسيز پولوزو گئري قايتاريم ! حرامي لر راضي اولارلار . كوسا دئيه ر : اوزاق يولدان گليبسيز ، بو گئجه ني قوناقيميز اولون ! حرامي لر مفته يئمك آدي ائشيديب قبول ائدرلر . كوسا تولكونون بويون باغين آچيب و دئيه ر : آ تولكو بالام ! بيزيم ائوه گئت و خانيما دئه گينه ن شام پيشيرسين قيرخ قوناغيم وار ! تولكو باش گوتوروب چوله ساري قاچار . گئجه ائوه قاييداندا حرامي لر تولكونو ائوده گوروب و چوخ تعجب ائدرلر . خانيم شامي گئتيريب يئمه يه باشلايارلار . كوسا خانيما آجيقلانيب و دئيه ر : بو يئمه ك نه دن بئله شور اولوب دور ؟ خانيم كوسانين تاپيشيرديغي كيمي دئيه ر : لاپ دا ياخشي دير ! سئوميرسن يئمه ! كوسا آجيقلانيب و آياغا قالخيب و پيچاغي گوتوروب خانيمين بوغازيندا اولان باغيرساغي كسه ر و قان آخار ! خانيم اوزونو اولوم جيليه وورار . حرامي لر قورخوب و دئيرلر : آ كوسا ! آدام بير يئمه ك دن اوترو خانيمي اولدوره ر ؟ بو نه ايش دير گوردون ؟ كوسا دئيه ر : اولدوره ن ، ديريلده بيلرده ! سونرا طاقجادان بير بالا قميش ني گوتوروب خانيمين بورنونا پوله يير و خانيم بير آسقيريب آياغا قالخار !

حرامي لر طاماحا دوشوب و تولكونو و هابئله قميشي آلماغا گوره كوسايا يالوارماغا باشلاييرلار . كوسا بير آز نم – نوم ائدندن سونرا تولكونو و قميشي باها بير پولا حرامي لره ساتير و ائششگ پولو دا ياددان چيخير . حرامي لر سئوينجك تولكونو و قميشي گوتوروب – يولا دوشرلر . ايلك گون تولكو و قميش باش حرامي يا يئتيشير . باش حرامي ائولرينه بير آز قالميش تولكونو بوراخيب و دئيه ر : گئت بيزيم خانيما دئه گينه ن من گليره م ! ياخشي بير يئمه ك پيشيرسين ! بير نئچه ساعات سونرا ائوه گئده ر گورر نه تولكو وار نه خانيم ! هاچاندان هاچانا خانيم قونشو ائويندن گلر . حرامي ني گورجك هاي – بودوروغا باشلايار ! حرامي ايسه آجيقلانيب و قمه ني گوتوروب خانمين باشيني كسر ! سونرا قميشي گئتيره ر ، پوله ها پوله ، خانيم ديريلمز ! بويوك حرامي باشا دوشر كي كوسا يئنه بونلاري آلداديب آمما اوتانديغيندان هئچ كيمسه يه بيلينديرمز و صاباح ايسه بير تولكو آليب و قميش ايله ايكينجي حرامي يه وئره ر . ايكينجي حرامي ده خانميني اولدورر و اوتانديغيندان اودا بير سوز دئمز ! بو ساياق هر قيرخ حرامي خانيم لاريني اولدوريب و بير سوز دئمزلر . قيرخ گوندن سونرا بير يئره ييغيشيب و حال ماجراني بيربيرينه آچارلار . بو دونه لاپ آجيقلي هر بيري بير اوزون خنجر گوتوروب كوسانين ائوينه ساري يولا دوشرلر .

كوسا بو گونو ده گوزله ييردي . اونا گوره ده اونجه گئديب مزارليق دا بير بوش مزار تاپميشدي . او مزارين اوستونه بير كوهنه و ده ليك – دئشيك لي داش قويموشدو . حرامي لرين گلمه يين ائشيتجك كوسا بير منقل اود و بير نئچه شيش گوتوروب و مزارا گيره ر . داشي مزار اوستونه قويار . حرامي لر هاي – بودوروق لا ائوه گيررلر . كوسا هاني ؟ سوروشارلار. كوسانين خانيمي كوسا تاپيشيرديغي كيمي اغلاماغا باشلايار و دئيه ر كي كوسا اولوب دور . اينانميرسيز مزارليغا گئدين و اوزونوز گورون ! حرامي لر حرص ايله مزارليغا گلرلر و گوررلر بعلي ! كوسا اولوبدور . بير – بيرينه دئيرلر : داها بيزيم اليميز كوسايا چاتماياجاق دير ! گلين هر بيريميز اوتوروب كوسانين مزارينه ايشه يك !!

حرامي لر هر بيري مزار اوسته ايشه مه يه اگله شدي كوسا آتتدان اونا بير داغ شيش باتيردي و هاموسونون آ لتي ياندي ! آياغا قالخيب دئديلر : آ حرامزادا كوسا ! بو دونيادا او قده ر حرام ائديب دير كي مزاريندان بئله اود پوهره لير ! آدامين آلتي يانير !

آنجاق حرامي لر طاماح كارليق دان هم خانيم لارين و هم وارلارين ايتيريب و هم يانا – يانا قاچديلار ! كوسا ايسه سئوينجك مزاردان چيخيب ، ائوينه گلدي . حرامي لردن آلديغي پول ايله اوغلونا توي ائديب ، يئتدي گون يئتدي گئچه چاليب – اوخودولار :



ماهني ماهني نين باشي ماهني بيلمه ين ناشي

ماهني بيلمه ك ياخشيدير توي – توزاغين يولداشي

كوسا دئيه ر داش داشي كرپيچ داشي داش داشي

جاهيل ايله بال يئمه عاقيل ايله داش داشي

كوسا دئيير قوش داشي گل اويناياق بئش داشي

چيركين ايله بال يئمه گوزه ل ايله داش داشي

چاخ داشي چاخماق داشي ياندي اوره ييم باشي

تانري بير ياغيش گوندر بيتيرسين داغي داشي

كوسا دئيير دوست آشي دوست چوره يي دوست آشي

دوشمانين گولـله سيندن يامان اولور دوست داشي

كوسا دئيه ر تاس باشي اوزاق دير چاراداق باشي

گلين چاليب اويناياق چاتلاسين دوشمان باشي!!

آلفونس دوده فرانسه لي يازيچي - توركجه يه چئويرن : ر.صفري

قايناق: اينفو تورك ( تبريزين ارك قالاسي) سايتي

او گون اوخولا گئجيكميشديم و اؤيرتمنيمين منه قارشي نئجه داورانيشيندان يامان قوْرخوردوم. اؤزلليكله ده كي او گون ” ديل گرامري “ درسيني سوروشاجاقميش و من او درسدن بير كلمه بيله اؤيرنمه ميشديم.بير آن خاطيريمدن كئچدي كي درس هابئله اوْخولو بوراخيب چؤل –باييرا ساري گئدم. هاوا ايستي و اوره يه ياتيم ايدي و قوشلار اورماندا اوخويوردولار . بونلار , ديل درسيندن فازلا مني اؤزونه ساري چكيردي اما اؤزومو ساخلاشديريب و حيزليجا اوْخولا ساري گئتديم.

كد خدانين ائوينين اؤنوندن كئچركن , ملتين اورادا دايانيب و دوواردا اولان اعلاني اوخومالاريني گؤردوم. ايكي ايل اولاردي كي كنده يئتيشن كدرلي و پيس خبرلر اوردان ياييلاردي . او اوزدن ايدي كي دايانمادان كئچيب و اؤزو- اؤزومه بئله دئييرديم كي ” گؤره سن بيزه يئنه نه يوخو گؤروبلر؟“ و اوخول يولونو اؤنومده دوتوب تلم – تله سيك اؤزومو اوْرايا چاتديرديم. عادي زامانلاردا, درسين باشلانغيجيندا ,اؤيرنجي لرين هاي – كوي سالمالاري و اوُجادان درسي تكرارلامالارينين سسي كندين كوچه - باجالاريني بورويردي و اويرتمن ده الينده كي آغاجيني ماسالا چيْرپيب ( ساكت اولون ) دئيه ردي. او گونده من بئله دوشونوردوم كي دوروم قاباقكيلار كيمي اولاجاق و هامينين هاي – كويونون ايچينده ياواشجاسينا صينيفه گيريب بيري بيلمه دن يئريمده اوتوراجاغام.اما او گون منيم دوشوندوكلريمين تام ترسينه اوْلدو اوخولدا ائله ساكيت ليك و سس سيز ليك حاكيم ايدي كي سانكي بيريسي بيله اورادا يوخ ايدي.پنجره دن صينيفين ايچريسينه باخديم. اؤيرنجي لر اؤز يئرلرينده اوْتورموشدولارو اؤيرتمن ايسه قورخونج آغاجي الينده ايكن درس اوْتاغيندا آدديم آتيردي. قاپيني آچيب و او سس سيزليك و سكوتدا اوتاغا گيرمم گره كيردي. گؤرونوردو كي نه قده ر بو ايشدن چكينيرم. اما اؤزومه گوج وئريب اوتاغا گيرديم.اؤيرتمنيم هئچ آجيقلي و توتغون اولمادان مهربانجاسينا منه باخيب سايغيليقلا دئدي: يئرينده اوتور ؛ آز قاليردي درسي سنسيز باشلاياق. صندللرين قيراغيندان كئچيب دايانمادان يئريمده اوتوردوم. قوروخوم توكولوب و دينج اولدوقدان سونرا تزه جه باشا دوشوردوم كي اؤيرتمنيميزين گونده كي كهنه گئييمي اَينينده دئييل و رسمي گئييميني گئييبدير. اوندان علاوه صينيفي رسمي آنلارا عاييد اولان اؤزل بير گؤزلليك و شكوه بوروموشدو.اما هاميسيندان شاشيرتيجي اولان اتاغين سون سيراسيندا كي عادي زامانلار دا بوش قالان صندللرينده اوتوران, كندين بؤيوكلري ايدي. اونلارين آراسيندا كدخداو پستچي مامورونو و نئچه نفر آغ ساققاللاردان گؤرونوردو.هاميسي توتقون و كدرلي گؤرونوردولر.بير ياشلي كيشي اسكي الفبا كيتابيني ديزلري اوسته آچيب , ايري گؤزلويونون آرخاسيندان اونون حرف و خطلرينه باخيردي. او زامان كي من بو احوالاتدان شاشيريب قالميشديم اؤيرتمني اؤز يئرينده اوتورموش و من اوتاغا گيرن آندا منيمله دانيشديغي كيمي ايستي اما سرت سسله دئدي: ” اوُشاقلار ! بو سونونجو دونه دير كي من سيزه درس دييه جه يم . دشمنلر امر ائديبلر كي بو بؤلگه نين اوْخوللاريندا , اؤز ديللريندن باشقا بير ديلده درس وئريلمه سين. يئني اؤيرتمن يارين گله جك و بوُ ميللي ديلينيزده اوْلان سوْن درسدير كي بو گون اوخويورسوز. سيزدن ايسته ييرم كي بو درسه دقت ائدين.“ بو دانيشيقلار مني چال – چئوير ائتدي. بللي اولدو كي كد خدانين دوواريندا وورولان اعلان بو ايميش: ” بوُندان سوْنرا كندين اوُشاقلارينا مللي ديللريني اؤيرتمك ياساقدير“. بلي بوُ منيم ديليمده اوْلان سوْن درس ايدي. اوْنو داها اؤيرنمه يه جه ييمه مجبور ايديم و ائله او قده ر بيلديييمه قناعت ائتمه لي ايديم.بوندان اؤنجه اؤمرومون اوُزون ساعاتلاريني نئجه هدر ائتديييمدن و اوْخولا گئتمك يئرينه باغا – چؤله گئديب و باشي سويوقلوق ائتديييمه گؤره تاسف له نيرديم. او كيتابلار كي بو زامانا كيمي منه آغير و غم گتيرن ايدي ديل و تاريخ درسي كي چوخ چتينليكله اونا باخا بيليرديم ايندي منه اَن اسكي دوستلار يئرينده ايدي كي اونلاردان آيريلماق مني اينجيديردي.اؤيرتمنيمه گؤره ده بئله دوشونوردوم.اوندان آيريلماق و داها اونو گؤرمه مك فيكري , منه ائتدييي تنبيه لرين و آغاج چارپمالارينين آجيسيني خاطيريمدن چيْخارديردي. ايندي بللي اولدو كي اؤيرتمنيميز نييه اَن ياخشي گئييميني گئييب و نييه كندين آغ ساققاللاري صينيفين آرخاسيندا اوتوروبدولار. اونلار بوندان اؤنجه اوْخولا گلمه ديكلرينه گؤره تاسف له نيرديلر و بئله سانيرديلار كي بو سون درسده حاضير اوْلماقلا اؤيرتمنين گئجه – گوندوز چكدييي 40 ايل بويوندا اولان زحمتلريندن و اوخولدا خدمت گؤسترديييندن تشكر ائتمك اولوردو.

بو فيكيرلره دالميشديم كي مني آديملا سسله ديلر. آياق اوسته دوُروب و درسه جواب وئرمه لي ايديم.او آندا بوتون وارليغيمدان كئچه بيلرديم كي تكجه ديل گرامري درسينه ياخشي جواب وئرم اما ائله بيرينجي آندا دايانيب قالديم . باش قالديْريب اؤيرتمنين گؤزونه باخماغا هئچ گوجوم يوخ ايدي. بو آرادا اونون دانيشيغيني ائشيتديم كي مهربانجاسينا دئييردي: ”اوْغول ؛ سني قيناميرام , چون اؤزون آرتيق دانلانيبسان . گؤرورسن كي نه اوز وئريبدير.انسان هر آن اؤزونه دئيير كي واخت واردير. اؤيرنه جه يم .اما گؤرورسن كي نه اوْلايلار اوز وئره بيلر. يازيقلار اولسون كي بيز اؤيرنمه يي باشقا گونه بوراخيريق. ايندي بو مليت كي زور ايله بيزه باشليق ائديرلرحاق لاري واردير كي بيزي دانلاييب و دئسينلر: ” سيز نئجه دئييرسيز كي اؤزگور و مستقل سيزآنجاق هله اؤز ديلينيزده يازيب اوْخويا بيلميرسيز ؟ “ بونونلا بئله اوغول تكجه سن سوچلو دئييلسن . بيز هاميميز دانلانيلماليييق. آتالار و آنالار دا سيزين تربيت و يئتيشمه نيزده اسيرگه نيبلرو سيزي بير ايشه گؤندرمكدن و پول – پارا قازانمانيزدان داها چوخ خوشلانيبلار. مگر من اؤزوم دانلانيلمالييام ؟ ! سيزي درس اوْخوماغا تشويق و وادار ائتمك يئرينه ,دؤنه لر باغيمين سووارماغيني ايسته مه ديم مي؟ و اوْووا چيخماق گؤيلومه دوشنده سيزي اؤز باشينا بوُراخماديم مي؟ . اؤيرتمن هر قوْنودان سؤز آچدي و سوْنوندا سؤزو ملي ديله چاتديردي و دئدي: ” بيزيم ديليميز دونيانين اَن شيرين و يئتگين ديللرينين سيْراسيندادير و بيز اؤز آراميزدا اوْنو قوْرويوب ساخلاماليييق ؛ چون بير ملت دوشمن الينده اسير اولوب و يابانجيلارا مغلوب اولدوغو زامان اؤز ديليني قورويوب ساخلاماقلا بونا بنزر كي دوستاقدا ايكن اورانين آچاريني الينده ساخلاييبدير.

سونرا بير كيتاب گؤتوروب ديل گرامري درسيني وئرمه يه باشلادي. او گون او درسي نئجه راحاتجاسينا اؤيرند يييمه شاشيرديم. هر نه دئييردي منه چوخ راحات گليردي و بئله دوشونوردوم كي هئچ بير زامان ايندييه كيمي بو درسه بو قده ر ماراقلي اولماميشديم. و اؤيرتمن ده ايندييه دك بئله دقتله درس اؤيرتمه ميشدي. دئيه سن بو ايستكلي كيشي آيريلمادان اؤنجه بوتون بيليك و علميني بيزيم قافاميزا قويماغي ايسته ييردي. درس سونا چاتديقدان سونرا سيْرا تاپيشيريقلارا يئتيشدي.اؤيرتمن بيزه يئني باشليقلار سئچميشدي كي اونلارين باشيندا ” وطن , دوغما يورد, ميللي ديل “ كيمي سؤزلر گؤزه چارپيردي. ميزلريميزين قيراغينا آسيلان بو باشليقلار صينيفين دؤرد بوُجاغيندا سانكي گؤيلرده اَسيلن ميللي بايراغا بنزه ييردي. بوتون اؤيرنجي لري نئجه درس و تاپيشيريقلاريندا دقتلي و هوسلي اولدوقلاريني و نه قده ر سكوتا دالماقلاريني بيله بئينينه سيغيشديرماق اولمازدي. او سكوتدا كاغيذ اوسته چكيلن قلملرين سس يندن باشقا بير سس قوُلاغا دَيميردي.

قوشلار اوخولون داميندا ياواشجاسينا اوخويوردولار و من اونلارين سسينه قولاق آسا- آسا اؤزومده بئله فيكيرلشيرديم كي گؤره سن بونلاريدا يابانجي ديلده اوْخوماغا مجبور ائده جكلر؟

هردن باخيشيمي دفترين صحيفه سيندن گؤتورنده اؤيرتمني ترپنمه دن اؤز يئرينده دوُرموش گؤروردوم كي برلميش باخيشلاري ايله اؤز چئوره سينه باخيردي. دئيه سن ايسته ييردي بوتون اوخولون شكيليني كي دئمك اولاردي اونون ائوي ساييليردي اوره يينده ساخلاسين. فيكيرائدين!

تامام 40 ايل اوْلاردي كي او بورادا ياشاييب و بوُ اوْخولدا درس اؤيرتميشدي. تكجه بورادا دَييشن لر ميزلر و صندللريدي كي زامان بويوندا چورويوب بوْياسيز اولموشدولار و نئچه كيچيك آغاجي كي تزه گلدييينده اوخولون باغينا اكميشدي ايندي آرتيق بؤيوك و اوجا آغاجا دؤنموشدولر . اونلاري قويوب ترك ائتمك نه قدر بو كيشييه اوزگون و آجي اولاردي . تكجه اوخولون حيطي يوخ بلكه وطن توپراغيني ابدي اولاراق ترك ائديب اونونلا وداع لاشماق چوخ چتين اولابيلردي. بونونلا بئله اونون اوركلي اولماغي و قاني سويوقلوغونون چوخلوغوندان درسين سون ساعاتلاريني باشا چاتديردي. تاپيشيريقلاري يازاندان سونرا تاريخ درسيني اوخودوق. او زامان اوشاقلار اوجا سسله درسي تكرارلاديلار. اوتاغين سوْن سيْراسيندا اوْتوران كندين ياشلي كيشيلريندن بيريسي كي كيتابي ديزلري اوسته آچيب و ايري گؤزلويونون آرخاسيندان اونا باخيردي اؤيرنجي لر ايله سس سسه وئريب اونلارايله بيرگه درسي تكرارلاييردي. اونون سسي ائله سئوينج و هيجانلا چيخيردي كي بيز اونو ائشيتديكده قريب بير حالا دوشوب و گولمكده آغلاماغا بيله هوس ائديرديك.

يازيقلار! اوخولون بو سون گونونون خاطيره سي هر آن بيزيم اوره ييميزده قالاجاق.

بو آرادا واخت سونا چاتدي و گون اوْرتا اولدو بو آندا مشق و تمريندن قاييدان يابانجي عسگرلرين شيپور سس لري كوچه ني بورودو. اؤيرتمن رنگي سولموش حالدا آياغا قالخدي , او گونه كيمي اونو بئله عظمتلي گؤرمه ميشديم دئدي: ” ... دوْستلار,اوُشاقلار, من ... من “

اما قهر وكدر بوْغازيندا سسي سينديردي. سؤزونو سونا چاتديرا بيلمه دي.سونرا اوزونو دؤندريب بير تيكه گچ گؤتوردو و هيجان و آغري دان اَسن اَلي ايله قارا تاختادا بو يازيلاري گؤزل يازي ايله يازدي: ” ياشاسين وطن“ او آن يئرينده دوُروب باشيني دوُوارا سؤيكه دي و بير سؤز دئمه دن اَل اشاره سي ايله بيزي بئله باشا سالدي كي : گئدين , آللاه سيزي قوْروسون.

سون.
یازان: آلفونس دوده

سونسوز سفر
(غلامحسين ساعدي)
ياي چوخ پيس باشلاندي بيردن –بيره ايستي و توفانلي ، پارچا –پارچا وحشي بولودلاري ايله تقاعده چاتميش سرهنگين مدرسه ده ايش گؤروب – گؤرمه-سي اوچون گنج قاديني منيژه يه دئينمه سي قورتارمادان ، ايكي قيزين اليندن يوخوسوز قالما ناراضي ليغي اورتا لييغا چكيلدي و بئله بير فصلده بيرچاي مسئله سي گولونج ايدي و نهايت عموميتله دوشونمه لري گيج ائديجي ويئرسيزايدي بللي اولدوغوكيمي بيربئله سوز-سويدان و قاچا-قاچدان سونرا تصميم توتولا بيلمزدي .
منيژه اوندان نگران ايدي كي ، هله تويوندان بيرايل كئچمه ميش پرده لر ، گبه لر (خالي لار ) گلين ليك بزه كلري سولوب ،كهنلمه ميش ، بيربئله دارما –داغينليق ، خطر اولاراق ، ائوي چولغييبدير.
اونون پوزغونلوق و تكليف سيزليينيدن خبري اولمايان سرهنگ ، اونو دوشونوردوكي ، قايدايا دوشموش ياشاييشينا باشقا بيرقايدا بخش ائتسين . بئله ليكله بيرگون خبر چاتدي كي ، بيرگون تويوقچولوق بساطيني سوياچكيب ، قوشچولارين و قصابلارين گل-گئدييندن ياخا قورتاريبدي و بوتون آل-وئره عايد اولان دفتر –كتابي و آيري –آيري وسيله لري حيطين اورتا ليغيندا بيريئره توپلاييب اودا چكدي .
بوتون باهانالار كسيلميشدي ، قالدي اجاره لي ائو و تقاعد معاشي كي ، هر يئره كئتسه آلابيلر و بيرده آرام ، سوسقون ، اوناياپشيقلي و تابع اولان قاديني . قالدي اوره يي هميشه سيخيلان ، حالسيزو 27 ياشيندا ايكن تقاعده چاتان سرهنگ ايله ائوله نن منيژه يه ، اونا فرق ائتمزدي هاردا اولورسا-اولسون ، آنجاق اونونلا هم ياشيد اولان سرهنگ –ين ايلك گنج قيزينين گؤروشو اونون اوره ينيي سيخيردي .او ايندي اونلارين رحمته گئتميش آنالارينين يئريني توتماقدا ايدي.
هر حالدا او سرهنگه هن دئديكده ، هم قيزلار لا قارشيلاشما قورخوسو و ايندي ده ائو ديدرگين ليگي اونا آرتمشيدي ، خصوصي ايله پرده لري قوپارداندا باهالي لاري و ائو اشيا لاريني فهله لر باغلاياندا ، بودويغو گئتدريكجه چوخاليردي . او ياخشي گؤرودوكي ، ياخين قونشولارينين اشيالاري ، ائله اوجور قالير و پنجره لريندن ايسه ، پرده لر قايدا ايله آسلانيبدير . گئتمك مقامينا چاتديقجا ، سرهنگين هيجاني آرتيردي ، اوآرتيق« مه لقا » و مليحه دن دانيشيردي .
هرآندا ، بئينينه يئني فيكيرگلنده ،كئچميش وضعيتي ديشيليردي .بعضاً بايرا (ائشيگه ) چيخيب ، گلمه لرينين خبريني تلگراف ائتمك ايسته يير و تلفن خانا قاباغيندان پشيمان اولوب قاييديردي ، اونا گليردي كي ، قيزلاري ، اونون گلمه سيندن سئوينجك اولوب ، ساغلامليقلارينا ضررگله .
منيژه ياخشي بيليردي كي ، سرهنگ قيزلاريني چوخ سئوير و بوتون بيرايل مدتيتينده هر گئجه اونلارين عكس آلبوملاري ايله ياشايبدي . نئچه گون بوندان اؤنجه ، قيزلاري گؤندرديگي كاسئتت لري دينله ير كن باشيني توولاييب ، اؤكسونو اؤتوروردو . هرواخت حالي پيسه ليب ، خسته دوشنده منيژه يه دئييردي : اونو بوگونه سالان قيزلار اولوب .
اوشاقلارين فيكيرلري ، اونلارين ياشا ييشيني راحت سيزائتميشدي . اونا گؤره ده اوشا قلارين فيكري ، سرهنگين كئچميش اوغورلارينا گووه نن منيژه اوچون خوشاگلمزايدي . سرهنگين داورا نيشيندان بللي اولوردوكي ، او بوگون كئچميش نائليت لرله يوخ ، بلكه قيزلاري و قادينين اولماسي ايله اؤز حياتيني چيچك لنديره بيلير . بونونلا نئچه گوندن بير ، يئن هديه لر و سووقت لر آليب ، آيين اولينده آلديغي آيليقدان قيزلارينا تحصيل خرجي گؤندريب ، دئيه ردي : نه قدركي ، ديري يم ، بوايشي گؤره جه يم ، قيزلار بيلمه لي ديركي ، اونلارين آتالاري واردير .
قيزلاريم آتالاريني ياخشي باشادوشوردولر ، آنجاق گرفتار چيليقدان اونلار دا تئز –تئز آتالاريندان خبر توتابيلميرديلر . گئجه لر ساعات دوققوز ياريمي كئچنده تلفن زنگ چاليب ، دسته يي قالديراندا اوزاق يوللاردان گلن سرهنگين سسيني ائشيديرديلر ، سرهنگ باغيراراق : « آلو ، هارادي ؟ » .
هميشه دسته يي (گوشي ) گؤتوره ن مليحه دئيير : « آتا سنسن ، سالام ».
سرهنگ دئيير : « هن منم ، سالام سالام ،سن كيمسن ؟».
- « من اؤزومم آتا »
- « بيليره م كيم سيز ، مليحه ، يوخسا مه لقا ، هانسي سيز ؟ »
- من مليحه م آتا ، حالين نئجه دي ؟
- مه لقا هاردادي ؟ اوردا دئيل ؟
- نئيه « پاپا » بوردادي
- « نئيليرسيز ؟ نيئيه سيزدن خبر يوخدو ، نگرانچيليقدان آخي اؤلدوم »
- بيز ياخشي ييق ، چوخ ياخشي ، خانيمين حالي نئجه دي ، ياخشي دي ؟
- نيئيه مكتوب ياز ميرسيز ؟
- آتا يئتيره بيلميريك ، سحر ، آخشاما كيمي ايش گؤروروك .
- نييه نه خبردي ؟ سيزي كيم پول دالينجا گؤنده ريير ؟ آدام هرواخت جاوان دئييل ، نه اوچون اؤزونوزو اينجيديرسيز ؟ هن ؟ نه قدر ايشله يه سيز ، سيز باشا دوشن اولماياجاقدير ، بو مملكتده ايشله مه يين فايداسي يوخدو ، آدمي قوجالديب ، يازيق ائله يير » .
- آتا ناراحات اولما ، بيز اوچون چوخدا چتين دئييل .
- « مه لقا وار ، وئر منيمله دانيشسين »
- مليحه دسته يي ، مه لقايا وئريب ، مه لقا دئدي : « سالام پاپا »
- سالام عزيزيم ، حالين نئجه دير ؟
- ياخشي ييق آتا ، سيزنئجه ؟
- « سسين نئييه توتولوب ، سويوق ده ييب ؟ »
- « يوخ آتا ، سسيم ياخشي دي ، تلفن ياخشي دئييل »
- « منيم سسيم ياخشي گلير؟ »
- هن « پاپا » ياخشي دي .
- سنين سسين نه اوچون بئله دير‌ ، اولمايا مريض سن ، مندن گيزله ديرسن ؟»
- يوخ آتا ، آرخايين اول ، منيژه نئجه دي ؟
- ياخشي دي ، منيم يانيمدا اوتوروب ، ايسترسن وئريم دانيش .
- نئييه وئر ، دانيشيم .
- مليحه ، قولاغيني تلفنونا – ا ياخينلاشديريب ، اوطرفدن منيژه نين ظريف و اينجه سسي ائشيديلير : « سالام »
- سالام ، حالين نئجه دي ؟
- ساغ اول ، ياخشي يام ، سيزنئجه ؟
- شكيلينيزي گؤنده رمه لي ايديز نه اولدو ؟
- اؤزوموز نه ايك كي ، شكليميز نه اولسون .
- مني آلداتما ، سسيندن بللي ديركي ، گؤزلسن .
- منيژه توتغون سس ايله : يوخ ائله دئييل ، آمماسيزين شكلينيز من ده وار ، چوخ گؤزل سيز .
- ائله دير ، ياخش سيز نجه سيز ، بيزه باش ورماق ايسته ميرسيز؟
- نئييه ، انشاالله گله جه ييك .
- اونودمايين .
- ياخشي ، آيري ايشيز يوخدو ؟
- يوخ ، آتامي قويما ، چوخ داريخسين .
- باش اوسته ، ساغ اولون .
- ساغ اول .
- تلفن دانيشيغي سوناچاتيب ، سرهنگ منيژه يه دئيير : ياخشي نه دانيشدينيز ؟
- منيژه دئيير : « هئچ نه »
- سرهنگ دئيير : نه اوچون گولوردو ؟
- منيژه دئيير : ائله بئله سي
- سرهنگ دئيير ، ائله – بئله اولار، يقين بيرسؤز وارايدي .
- منيزه دئيير : منيم شكليمي ايسته ييرلر .
- سرهنگ دئيير : ياخشي ، اونلار اوچون گؤندر داي .
- منيژه دئيير : اوزومدن گلمير .
- سرهنگ دئيير : اوزومدن گلميرنه دي ؟ گئج – تئز اونلارسني گؤره جك ، بيربئله اوتانماق ياخشي دئييل ، من ائولنمك ايسته ديكده ، اونلار ا بونو يازديم ، اونلاردا منه تاپشيرديلار كي ، جاوان و گؤزل بيرقادين آليم . اولار يازديلاركي ، قوجا و چيركين قادين آلارسام ، او واخت دريمه سامان تپه جك لر . نئيه له مك، اونلار مني سئويرلر.
بيرآز دان سونرا ، آلبومي اوستولون آلتيندان گؤتوروب ، دئيير : شكيله باخماق ايسته ميرسن ؟ و سونرا ، آلبومو ورقله يير .
بونونلادا ، ائواشيالاري باغلانيب ،حركت ائلدمك باشلاندي . آنجاق بيردن – بيره بير نؤوع يورغونلوق سرهنگي چولغادي . بير بئله هيجان وسئوينج محو اولوب ، گئتدي . منيژه حياط ايچينده دوروب ، قالميشدي .
بئله ليك له بير نئچه گون اؤتدو ، هاوا توتولوب ، ياغمورلوق اولدو ، داهاسونرا ، يانديريجي گونش چيخدي ، سرهنگ ايسه روحي دييشيك ليگه چولغاندي . پارچالانميش كؤهنه درگي لري ( مجله لري ) اويانا آتيب ، اوز-گؤزونه يئتيشدي و سونرا ساتديقي تويوقچولوق اشيالارينا باش چكيب ، اونلاري آلان آدامي تعجب لنديريب و منيژه ني ايسه گئديب ، گئتمه مك دوشونجه لريندن قورتاردي . اونلار زنگ آچديلار . تانيش لار ، دوستلار ، قونشولار ، يولاسالماغا گلديلر .سئوينن سرهنگ پيله لردن ، آشاغي گليب ،منيژه ياشارلي گؤزلرله ساغ اولاشيب ، يايين پارچا –پارچا بولودلاري هاواني توتاراق ، اونلارين نامعلوم و سونسوز سفرلري باشلاندي .

یازان: غلامحسين ساعدي

منبع : گجیل

Meşədi bə ginə yazda.mən bu gonunu çox sevirəm.ginə yaz