Mövzu: Xəstə Vidadi

Bir cam yetir, saqi, bu dövran belə qalmaz,
Tən bir gün olur xak ilə yeksan, belə qalmaz.

MOLLA VƏLİ VİDADİ

XVIII əsr Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndələrindən biri olan Molla Vəli Vidadi 1709-cu ildə Şəmkirdə doğulmuş,dövrünün ədəbi bədii fikrinə Molla Pənah Vaqıflə yanaşı güclü təsir göstərmişdir.Klassik şərq poeziyası ənənələri ilə tərbiyələnmiş,əruz vəznində gözəl nümunələr yaratmış,xalq üslubunda yüksək sənətkarlıq səviyyəsinə ucalaraq heca vəzninin incələklərinə sahib olmuş,bu vəzndə zərif təbli şeirlər yazmışdır.Dövrünün ədəbi prosesi ilə maraqlanmış və tanınmış sənətkarlara sıx yaradacılıq əlaqəsi saxlamışdır.

Feodal dərəbəyliyinin törətdiyi ictimai və siyasi ədalətsizliklər,müsibətlər incə qəlbli şairin yaradıcılığında öz dərin poetik əksini tapıb.Şeirlərinin bir çoxunda kədər,hicran,ümidsizlik motivləri üstünlük təşkil etsə də,humanizm ideyaları aşılayan şairin əsərlərində realizm duyğuları güclüdür.Aşiqanə şeirləri Azərbaycan məhəbbət lirikasının qiymətli nümunələridir.Orijinal bədii təsvir vasitələrindən kamil sənətkar kimi istifadə etmiş,heca vəznində xalq danışıq dilinə uyğun üslubda yazdığı şeirləriylə Azərbaycan poeziyasını zənginləşdirmişdir.Bir əsr ömr sürümüş,1809-cu ildə Qazaxın Birinci Şıxlı kəndində vəfat etmişdir.

Qatar-qatar olub qalxıb havaya,
Nə çıxıbsız asimana, durnalar!
Qərib-qərib, qəmgin-qəmgin ötərsiz,
Üz tutubsuz nə məkana, durnalar?

Təsbih kimi qatarınız düzərsiz,
Havalanıb ərş üzündə süzərsiz,
Gah olur ki, danə-xuriş gəzərsiz,
Gah düşərsiz pərişana, durnalar!

Ərz eyləyim, bu, sözümün sağıdır,
Yollarınız haramıdır, yağıdır,
Şahin-şonqar sürbənizi dağıdır,
Boyanarsız qızıl qana, durnalar!

Əzəl başdan Bəsrə, Bağdad eliniz,
Bəylər üçün ərməğandır teliniz.
Oxuduqca şirin-şirin diliniz
Bağrım olur şana-şana, durnalar.

Bir baş çəkin dərdməndin halına,
Ərzə yazsın, qələm alsın əlinə.
Vidadi Xəstədən Bağdad elinə
Siz yetirin bir nişana, durnalar!

Ey həmdəmim, gəl ki, gedər can durmaz,
Sənsiz tutmaz söyləməyə dillər hey.
Kəsilibdir, yoxdur səbrü qərarım,
Bir saətim olub uzun illər hey.

Heç bilmədim dövran necə dolandı,
Yandı cismim atəşlərə qalandı.
Könül şəhri gündən-günə talandı,
İndi oldu bir xərabə çöllər hey.

Həsrətindən əlif qəddim büküldü,
cismim bəndi yerbəyerdən söküldü,
Gözüm yaşı yol-yol oldu töküldü,
Üzüm üstdən axdı qanlı sellər hey.

Nə şirindir, məhəbbət tək zad olmaz,
Ölənətən könül ondan yad olmaz,
Müddətdir ki, məlul könlüm şad olmaz
Məgər əsməz dost kuyindən yellər hey?

Vidadi Xəstəyəm günlər sanaram,
Dərd əhliyəm qəm hərfini qanaram,
Qəriblikdə yada düşər yanaram:
Aşna, yoldaş, yar, müsahib, ellər hey.

Nigara, zövqi-hüsnündən ki, hərdəm ittifaq artar,
Fəraqindən gəlir min qəm, qəmindən min fəraq artar.

Nə qafilsən ki, mütləq ahi-dilsuzim əsər qılmaz,
Sədayi-naləmə aləmdə munca göz-qulaq artar.

Məni gər məst edibsən, saqiya, xoş halim ondandır,
Dolandırdıqca cami-eşq dövründə əyaq artar.

Qərəz cövrin ziyadi-tərki-eşq isə füzun eylə,
Cərahət qalib olduqca təbibə iştiyaq artar.

Vidadi Xəstəyəm məşhur halim dövri-hüsnündə
Vəli yüz şükür ki, Can əksilir eşqi-məzaq artar.

AŞIQ-PƏKƏR, paylaşım üçün çox sağ olun. Sizin bir yerdə yalnışınız var, mövzunun başlığında Xəstə Vidadi yazmısız . Amma əslində Molla Vəli Vidadi olmalıdır. Xatırladım ki, ədəbiyyatımızda "Xəstə" təxəllüsü ilə yazıb-yaratmış aşıq Xəstə Qasım olmuşdur.

Mövzular içün sizin dərin baxışızdan qədirdanlıq və təşəkkür edriəm,Ama deməliyəm ki bu mövzünün baş səfəsində şairdən,MOLLA VƏLİ VİDADİ ad aparmışam,ama divanının hər bir yanında yalnız VİDADİ və artıqraq" XƏSTƏ VİDADİ"təxəlüsi edib. bu mövzü çoxlu şairlərimizin şeirlərində görünür.haman furumda,Seyyid Əli bin Harun bin Əbülqasim Hüseyni Qasimi Təbrizi dən ƏNVAR ad aparılıb,çün ki hami onu QASİM ƏNVAR,"ŞAH QASİM ƏNVAR"adı ilə tanıyır,netdə rahatraq axtarılmaq içün,baş mövzüda şailərin bütün ad vərindən təxəlüslərin yazıram.

Dəli könül, gəl əylənmə qürbətdə,
Bir gün olur vətən deyib ağlarsan,
Yadlar ilə ömür çürür həsrətdə,
Bir gün olur vətən deyib ağlarsan.

Yaxşı gündə yarü yoldaş çox olur,
Yaman gündə heç bulunmaz, yox olur.
Yad ellərin tənə sözü ox olur,
Bir gün olur vətən deyib ağlarsan.

Mən görmüşəm bu qürbətin dadını,
Yanıb-yanıb çox çəkmişəm odunu.
Qəmlənirsən hər görəndə şadını,
Bir gün olur vətən deyib ağlarsan.

Oxuduqca qəmgin şeri-qəzəli,
Köhnə yaraların bir-bir təzəli,
Yada düşər keçən günün əzəli,
Bir gün olur vətən deyib ağlarsan.

Yada düşər bağçaların, bağların,
Ala qarlı,boz dumanlı dağların,
Qocalırsan keçər cavan çağların,
Bir gün olur vətən deyib ağlarsan.

Keçən günü bir-bir xəyal eylərsən,
Dolar qəm könlünə məlal eylərsən.
Gələndən-gedəndən sual eylərsən
Bir gün olur vətən deyib ağlarsan.

Hər məzara düşər olsa güzarın,
Yada düşər ata-ana məzarın.
Vidadi xəstə tək artar azarın,
Bir gün olur vətən deyib ağlarsan

Səba, əhvalımı bir-bir
Varıb ol yarə ərz eylə.
Qəmü dərdi-dilim şərhin
Deyib, dildarə ərz eylə!

Gedərsən kuyinə yarın,
O qəddi-sərvi-rəftarın,
Fəğanın bülbüli-zarın
Güli-gülzarə ərz eylə!

Desən mən zarü giryandan,
Vücudi, bağrı büryandan,
Dəmadəm tiği-hicrandan
Ciyər sədparə, ərz eylə!

Səba, gəl seyri-gülzar et,
Gülü reyhanı bidar et
Təbibə dərdim izhar et,
Qəmi qəmxarə ərz eylə!

Vidadi xəstə bimarın,
Bəlayi-eşqdən zarın,
Sözün müştaqi-didarın
Yetir ruxsarə, ərz eylə!